Vai trò “thuyết khách” khó khăn của ông Giôn Ke-ri
QĐND - Thứ ba, 07/05/2013 | 21:16 GMT+7

QĐND - Ngoại trưởng Mỹ Giôn Ke-ri (John Kerry) đang có chuyến thăm hai ngày tới Nga. Vấn đề “cài đặt” lại quan hệ Nga-Mỹ được đề cao trong chuyến công du, nhưng vấn đề Xy-ri xem ra còn “nóng” hơn trong chương trình nghị sự.

Ngoại trưởng Mỹ Giôn Ke-ri (bên trái) và Ngoại trưởng Nga Xéc-gây La-vrốp gặp gỡ trước thềm cuộc họp Hội đồng Nga-NATO tháng 4-2013. Ảnh: AP

 

Bởi hiện chính quyền Tổng thống B.Ô-ba-ma đang nỗ lực tìm các bằng chứng để buộc tội chính quyền Xy-ri sử dụng vũ khí hóa học, cùng với đó là việc thúc đẩy các quan hệ ngoại giao và quân sự với đồng minh để tìm cách can thiệp chấm dứt cuộc nội chiến tại Xy-ri. Việc cử Ngoại trưởng Giôn Ke-ri tới Nga, một đồng minh đầy sức mạnh của Tổng thống Xy-ri An Át-xát, không nằm ngoài mục tiêu đó.

Hiện nay, cùng với Trung Quốc, Nga là quốc gia không đồng quan điểm với cách thức hành động của Mỹ ở Xy-ri. Trong khi Nga và Trung Quốc ủng hộ các giải pháp ôn hòa, Mỹ cùng các nước châu Âu lại nghiêng về các biện pháp mạnh như cấm vận, trừng phạt và hiện đang không loại trừ khả năng dùng vũ lực. Cùng với Trung Quốc, Nga đã ba lần ngăn chặn những nỗ lực do Mỹ cầm đầu tại LHQ nhằm gây sức ép buộc ông An Át-xát phải từ chức. Cả ba lần dự thảo nghị quyết trừng phạt Xy-ri của LHQ đều không thể được thông qua do lá phiếu phủ quyết Nga và Trung Quốc, hai nước thành viên HĐBA LHQ.

Hiện Oa-sinh-tơn hy vọng có thể làm Mát-xcơ-va thay đổi lập trường ủng hộ chính quyền Xy-ri bằng những lý lẽ mới. Một là Oa-sinh-tơn vin vào cớ chính quyền Xy-ri sử dụng vũ khí hóa học mặc dù cáo buộc này vẫn chưa được xác thực. Hai là với lý do cuộc khủng hoảng ở Xy-ri đã kéo dài sang năm thứ ba với những hậu quả hết sức nặng nề nên cần phải hành động để sớm kết thúc thảm kịch này.

Thậm chí, trước chuyến thăm Xy-ri của Ngoại trưởng Giôn Ke-ri, Oa-sinh-tơn còn đe dọa sẽ trang bị vũ khí cho lực lượng đối lập ở Xy-ri. Cụ thể là tuyên bố của Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Chắc Hây-gơ (Chuck Hagel) rằng, Oa-sinh-tơn sẽ cân nhắc lại việc phản đối cung cấp vũ khí cho phe đối lập Xy-ri. Chắc chắn tuyên bố này sẽ làm cho chương trình nghị sự của ông Giôn Ke-ri với các nhà lãnh đạo Nga căng và nóng hơn nhiều. Nguồn tin các quan chức Mỹ giấu tên cho biết, để thuyết phục được Nga, trong chuyến thăm ông G.Ke-ri sẽ không ngại đưa ra những bằng chứng về việc chính quyền Xy-ri sử dụng vũ khí hóa học và chuyển thông điệp rằng, Mỹ sẵn sàng cung cấp vũ khí cho phe đối lập Xy-ri.

Một trong những mục tiêu của chuyến công du tới Nga lần này của Ngoại trưởng Mỹ là nhằm thuyết phục Nga ủng hộ dự thảo nghị quyết của LHQ trừng phạt Xy-ri mà Mỹ đang thúc đẩy, hoặc chí ít không bỏ phiếu phủ quyết như những lần trước đây.

Một nghị quyết của LHQ sẽ là cơ sở pháp lý “dọn đường” để Mỹ cùng các đồng minh can thiệp vào Xy-ri. Nhưng xem ra, để có được cái gật đầu của Nga trong vấn đề này là một sứ mệnh không hề dễ dàng đối với Ngoại trưởng Giôn Ke-ri. Nga đã bày tỏ quan ngại về khả năng xảy ra một cuộc can thiệp quân sự từ bên ngoài vào Xy-ri sau khi có tin tức cho biết về các vụ không kích của I-xra-en vào lãnh thổ Xy-ri mới đây.

Tuy nhiên, căn cứ vào những động thái gần đây của Mỹ liên quan tới tình hình Xy-ri, dường như Mỹ đã chuẩn bị sẵn cả hai phương án. Một là Mỹ cùng với Nga hành động. Hai là Mỹ sẽ vẫn ra tay với Xy-ri cho dù Nga có ủng hộ hay không. Với việc đạt được thỏa thuận “khủng” 10 tỷ USD cung cấp vũ khí hiện đại cho các đồng minh trong khu vực là I-xra-en, A-rập Xê-út và Các tiểu Vương quốc A-rập thống nhất mới đây, không loại trừ khả năng Mỹ đang chuẩn bị cho một cuộc chiến “ủy nhiệm” chống lại chính quyền Xy-ri.

Nhưng dù sao, chuyến thăm của Ngoại trưởng Mỹ tới Nga vào thời điểm này cho thấy Oa-sinh-tơn vẫn muốn thuyết phục Nga ủng hộ vì nỗ lực phối hợp với các nước khác để chấm dứt cuộc chiến ở Xy-ri sẽ dễ dàng hơn nhiều nếu không bị Mát-xcơ-va phản đối.

Hiện nay, có thể nói, cơ hội đối với Mỹ để có được sự thay đổi ở Mát-xcơ-va trong vấn đề Xy-ri vẫn chưa rõ ràng. Nhất là khi quan hệ Nga-Mỹ hiện nay đang vấp phải một số trở ngại do Nga đã cấm các cặp vợ chồng người Mỹ được nhận con nuôi người Nga và gần đây Nga đã ra một số luật mới về những nhân vật bất đồng chính kiến…

Quan hệ băng giá giữa Nga và Mỹ “nồng ấm” hơn dưới thời người tiền nhiệm của ông Giôn Ke-ri là cựu Ngoại trưởng Hi-la-ri Clin-tơn. Nhưng chưa được bao lâu, quan hệ hai nước “lạnh nhạt” trở lại kể từ khi ông V.Pu-tin trở lại Điện Krem-lin hồi tháng 5-2012 và đề ra một loạt sắc lệnh cứng rắn liên quan đến các vấn đề trên.

Mặc dù sự thực là Ngoại trưởng Giôn Ke-ri được Tổng thống Pu-tin tiếp đón - điều trái với nghi thức ngoại giao của Mát-xcơ-va và Nga cần tranh thủ tân ngoại trưởng của Mỹ, người được cho là ủng hộ chủ trương cải thiện quan hệ với Nga, nhưng cũng không có gì đảm bảo ông Giôn Ke-ri sẽ thành công trong vai trò thuyết khách trong chuyến công du đầy thử thách này.

MỸ HẠNH

Gõ tiếng việt: Off Telex