Cải cách mạnh mẽ nền hành chính quốc gia
QĐND - Thứ tư, 31/08/2011 | 21:28 GMT+7

QĐND - Tiếp tục đẩy mạnh việc xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa là một trong những vấn đề được các văn kiện Đại hội XI của Đảng đề cập đến một cách toàn diện, sâu sắc. Để xây dựng nền hành chính nhà nước thực sự trong sạch, vững mạnh, bảo đảm quản lý thống nhất, hiệu lực, hiệu quả, vấn đề cấp bách lúc này là phải cải cách mạnh mẽ nền hành chính quốc gia.

Không phải đến giai đoạn này, Đảng ta mới đặt vấn đề  phải xây dựng và cải cách hành chính. Ngay sau khi Cách mạng tháng Tám thành công, Đảng ta và Bác Hồ kính yêu đã xác định một trong những nhiệm vụ quan trọng hàng đầu để củng cố và tăng cường chính quyền cách mạng là phải thực hiện quyền dân chủ cho quần chúng, phải xúc tiến việc bầu Quốc hội để quy định Hiến pháp, bầu Chính phủ chính thức, xây dựng nền hành chính quốc gia.

Tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI (năm 1986),  Đảng Cộng sản Việt Nam đã xác định nguyên nhân quan trọng dẫn đến khủng hoảng kinh tế – xã hội trầm trọng là công tác tổ chức và đề ra chủ trương thực hiện một cuộc cải cách lớn về tổ chức bộ máy các cơ quan Nhà nước.

Thực hiện Nghị quyết Đại hội VI, tổ chức bộ máy Nhà nước đã được sắp xếp lại một bước theo hướng gọn nhẹ, bớt đầu mối. Đến Đại hội VII, Đảng xác định tiếp tục cải cách bộ máy nhà nước và đề ra những nhiệm vụ về sửa đổi Hiến pháp, cải tiến tổ chức và hoạt động của Quốc hội, sửa đổi cơ cấu tổ chức và phương thức hoạt động của Chính phủ, của chính quyền địa phương. Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, chiến lược ổn định và phát triển kinh tế – xã hội đến năm 2000 do Đại hội VII thông qua đã khẳng định bước tiến về lý luận, nhận thức về nền hành chính nhà nước.    

Thực hiện Nghị quyết của Đảng, công cuộc cải cách hành chính đã được các cấp các ngành, các địa phương triển khai quyết liệt và đồng bộ. Nội dung cải cách hành chính đã được thể chế hóa trong các văn bản luật, pháp lệnh, nghị quyết, nghị định của Chính phủ như đăng ký kinh doanh, hộ khẩu, hộ tịch, đầu tư nước ngoài, xuất nhập cảnh, xuất nhập khẩu, thuế, hải quan,… Với thành công bước đầu của Đề án 30, lần đầu tiên Việt Nam thiết lập và công bố Bộ cơ sở dữ liệu quốc gia về thủ tục hành chính tại 4 cấp chính quyền và công khai trên mạng internet. Chúng ta đã chuẩn hóa và thống nhất được bộ thủ tục hành chính cấp huyện, cấp xã theo hướng rút gọn từ 10.000 bộ thủ tục hành chính cấp xã và 700 bộ thủ tục hành chính cấp huyện xuống còn 63 bộ ở mỗi cấp… Theo đó, mỗi tỉnh, thành phố có một bộ thủ tục hành chính cấp xã và một bộ thủ tục hành chính cấp huyện để thống nhất thực hiện tại địa phương.

Tuy nhiên, vì nhiều lý do khác nhau mà việc xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, đặc biệt là công cuộc cải cách hành chính chưa theo kịp yêu cầu phát triển kinh tế và quản lý đất nước. Báo cáo Chính trị tại đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI (năm 2011) đã thẳng thắn thừa nhận: “Cải cách hành chính  chưa đạt yêu cầu đề ra; thủ tục hành chính còn gây phiền hà cho tổ chức và công dân”(1). Thực tế, đã có quá nhiều câu chuyện về “hành chính… hành dân”. Cán bộ công chức lợi dụng thủ tục hành chính rườm rà để vòi vĩnh dân và doanh nghiệp. Quy định “một cửa”, nhưng lại có thêm nhiều “ổ khóa”. Nếu muốn nhanh phải “có phong bì”…

Từ thực tế khách quan của tiến trình cải cách hành chính, tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI, Đảng ta xác định:  Cải cách một bước nền hành chính nhà nước là trọng tâm của việc tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước, với mục tiêu là xây dựng một nền hành chính trong sạch có đủ năng lực, sử dụng đúng quyền lực và từng bước hiện đại hóa để quản lý có hiệu lực và hiệu quả công việc của nhà nước, thúc đẩy xã hội phát triển lành mạnh, đúng hướng, phục vụ đắc lực đời sống nhân dân, xây dựng nếp sống và làm việc theo pháp luật trong xã hội.

Chiến lược phát triển kinh tế-xã hội 2011-2020 nhấn mạnh: “Tập trung xây dựng nền hành chính nhà nước trong sạch, vững mạnh, bảo đảm quản lý thống nhất, thông suốt, hiệu lực, hiệu quả. Thực hiện chương trình tổng thể cải cách hành chính và hiện đại hóa nền hành chính quốc gia. Tiếp tục kiện toàn bộ máy Chính phủ, nâng cao hiệu quả quản lý vĩ mô, nhất là chất lượng xây dựng thể chế, quy hoạch, năng lực dự báo và khả năng phản ứng chính sách trong điều kiện kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế. Tổng kết, đánh giá mô hình tổ chức và chất lượng hoạt động của chính quyền địa phương nhằm xác lập mô hình tổ chức phù hợp, bảo đảm phân định đúng chức năng, trách nhiệm, thẩm quyền, sát thực tế, hiệu lực, hiệu quả. Xây dựng mô hình chính quyền đô thị và chính quyền nông thôn phù hợp"(2). 

Để những chủ trương mới của Đảng về cải cách hành chính đi vào cuộc sống, vấn đề cấp bách lúc này là phải đặt yêu cầu cải cách hành chính, đặc biệt là cải cách thủ tục hành chính  ngay trong quá trình xây dựng thể chế, tổng kết kinh nghiệm thực tiễn và tăng cường đối thoại giữa Nhà nước với doanh nghiệp và nhân dân. Cần mở rộng dân chủ, phát huy vai trò của các tổ chức và chuyên gia tư vấn độc lập trong việc xây dựng thể chế, chuẩn mực quốc gia về thủ tục hành chính; giảm mạnh các thủ tục hiện hành. Công khai các chuẩn mực, các quy định hành chính để nhân dân giám sát việc thực hiện. Tăng cường tính minh bạch, trách nhiệm trong hoạt động công vụ. Đẩy mạnh việc ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý và điều hành của hệ thống hành chính nhà nước các cấp. 

Trong nhiều nội dung về cải cách hành chính (cải cách thể chế, cải cách tổ chức bộ máy hành chính; nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ công chức, cải cách tài chính công…) thì cải cách thủ tục hành chính cần xác định là khâu ưu tiên đột phá trong giai đoạn trước mắt bởi thủ tục hành chính là một nội dung của cải cách hành chính, nhưng là nội dung phản ánh rõ nhất mối quan hệ giữa nhà nước và công dân, đồng thời là nội dung có nhiều bức xúc nhất của người dân, doanh nghiệp, cũng như có nhiều yêu cầu đổi mới trong quá trình hội nhập quốc tế. Trong điều kiện nguồn lực của đất nước còn nhiều khó khăn, chúng ta chưa thể cùng một lúc thực hiện được nhiều nội dung cải cách như: Cải cách tài chính công, cải cách tiền lương, cải cách tổ chức bộ máy… Thông qua cải cách thủ tục hành chính, chúng ta có thể xác định căn bản các công việc của cơ quan nhà nước với người dân, doanh nghiệp; qua đó, chúng ta có thể xây dựng bộ máy phù hợp và từ đó có thể lựa chọn đội ngũ cán bộ, công chức hợp lý, đáp ứng được yêu cầu công việc.

Công cuộc cải cách hành chính chỉ thành công khi chúng ta xây dựng được  đội ngũ cán bộ, công chức trong sạch, có năng lực đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới. Cần rà soát, bổ sung, hoàn thiện quy chế quản lý cán bộ, công chức; phân định rõ chức năng, nhiệm vụ, trách nhiệm và thẩm quyền của mỗi cán bộ, công chức; tăng cường tính công khai, minh bạch, trách nhiệm của hoạt động công vụ. Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức cả về bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, năng lực lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành, quản lý nhà nước. Có chính sách đãi ngộ, động viên, khuyến khích cán bộ, công chức hoàn thành nhiệm vụ và có cơ chế loại bỏ, bãi miễn những người không hoàn thành nhiệm vụ, vi phạm kỷ luật, mất uy tín với nhân dân.

Đỗ Phú Thọ

----------------------

(1) Đảng cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu lần thứ XI, NXB Chính trị Quốc gia-Sự thật, Hà Nội-2011, trang 172

(2)  Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu lần thứ XI, NXB Chính trị Quốc gia-Sự thật, Hà Nội-2011, trang 142

Gõ tiếng việt: Off Telex