Triển khai thực hiện Nghị quyết Trung ương 4 (khóa XI) về xây dựng Đảng
Tự phê bình và phê bình, vũ khí sắc bén để sửa chữa khuyết điểm và phát triển ưu điểm
QĐND - Thứ ba, 17/04/2012 | 21:41 GMT+7

QĐND - Trong bốn nhóm giải pháp mà Nghị quyết Trung ương 4 (khóa XI) “Một số vấn đề cấp bách về xây dựng Đảng hiện nay” nêu thì nhóm giải pháp về tự phê bình và phê bình, nêu cao tính tiền phong gương mẫu của cấp trên được Ban Chấp hành Trung ương Đảng xác định là nhóm giải pháp số 1. Sự sắp xếp này xuất phát từ vị trí, vai trò của nhóm giải pháp này trong thực tiễn công tác xây dựng Đảng.

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng dạy: “Thật thà tự phê bình và thành khẩn tự phê bình là thứ vũ khí sắc bén nhất để sửa chữa khuyết điểm và phát triển ưu điểm. Vì vậy, chẳng những chúng ta phải thực hiện mở rộng phê bình và tự phê bình trong Đảng và trong cơ quan chính quyền, mà chúng ta còn phải hoan nghênh những lời phê bình thật thà của nhân dân”. Người cũng dạy: “Mục đích phê bình cốt để giúp nhau sửa chữa, giúp nhau tiến bộ. Cốt để sửa đổi cách làm cho tốt hơn, đúng hơn. Cốt đoàn kết và thống nhất nội bộ”. Quán triệt tư tưởng ấy của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong triển khai thực hiện Nghị quyết Trung ương 4 (khóa XI) về xây dựng Đảng lần này, Ban Chấp hành Trung ương Đảng đặc biệt quan tâm đến nhóm giải pháp về tự phê bình và phê bình, nêu cao tính tiền phong gương mẫu của cấp trên. Theo đó, Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư đã dành nhiều thời gian thảo luận, xây dựng hệ thống văn bản đồng bộ trong triển khai thực hiện Nghị quyết Trung ương 4 (khóa XI), trong đó trọng tâm là lãnh đạo, chỉ đạo, hướng dẫn các cấp ủy, tổ chức đảng cách thức, biện pháp, phương châm, phương pháp tiến hành kiểm điểm, tự phê bình và phê bình. Trong bài phát biểu bế mạc Hội nghị cán bộ toàn quốc quán triệt, triển khai thực hiện Nghị quyết Trung ương 4 (khóa XI), Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng khẳng định: Kiểm điểm, tự phê bình và phê bình là vấn đề rất quan trọng, hệ trọng nhưng cũng cực kỳ khó, mà lại là khâu mở đầu mấu chốt.

Trên tinh thần ấy, trong triển khai thực hiện Nghị quyết Trung ương 4 (khóa XI) về xây dựng Đảng, trước hết, cần nhận thức một cách đầy đủ rằng: Kiểm điểm, tự phê bình và phê bình là công việc thường xuyên đối với công tác xây dựng Đảng. Trong thực tiễn, kể từ khi Đảng ta được thành lập cho tới nay, Đảng luôn đặc biệt quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức tiến hành kiểm điểm, tự phê bình và phê bình. Tại Đại hội IV, Đảng đã chỉ rõ: Tự phê bình và phê bình vừa là một quy luật, vừa là một phương pháp cơ bản để xây dựng Đảng, chỉnh đốn Đảng. Nhìn lại lịch sử phát triển của đất nước, có những giai đoạn Đảng ta mắc không ít sai lầm, khuyết điểm, nhất là giai đoạn từ năm 1976 đến 1986. Tuy nhiên, chính từ sự dũng cảm nhìn thẳng vào sự thật, nhìn thẳng vào những hạn chế, yếu kém ấy, với sự thống nhất cao và tập trung trí tuệ, với bản lĩnh của những người cộng sản chân chính, tại Đại hội VI, Đảng thống nhất phải đẩy mạnh tự phê bình và phê bình. Theo đó, Đại hội VI của Đảng xác định: Trong Đảng không thể dung thứ thái độ che giấu khuyết điểm, thổi phồng thành tích, lừa dối cấp trên, thái độ nể nang hoặc đàn áp, trả thù người phê bình. Kiên trì thực hiện chủ trương đẩy mạnh tự phê bình và phê bình, mà trước hết là tự phê bình và phê bình trong nội bộ Đảng; phát huy, khuyến khích mọi tầng lớp nhân dân tham gia đóng góp ý kiến với thái độ tiếp thu chân thành, đúng đắn, Đảng không những ngày càng trong sạch, vững mạnh, mà còn hoàn thành xuất sắc vai trò sứ mệnh lãnh đạo đất nước vượt qua những khó khăn, trở ngại, đạt được nhiều thành tựu có ý nghĩa lịch sử. Bằng sự dũng cảm, với tinh thần đẩy mạnh tự phê bình và phê bình, nước ta từ một nước nghèo lại bị chiến tranh tàn phá rất nặng nề; ắ dân số sống dưới mức nghèo khó, nhưng chỉ sau hơn 25 năm thực hiện đường lối đổi mới dưới sự lãnh đạo của Đảng, nền kinh tế nước ta phát triển liên tục với tốc độ tương đối cao, tăng trưởng bình quân hằng năm đạt từ 7% đến 8%. Thu nhập bình quân đầu người tăng gấp gần 11 lần; năm 2008, Việt Nam đã ra khỏi nhóm các nước có thu nhập thấp. Cùng với phát triển kinh tế, các chính sách về an sinh xã hội, thực hiện công bằng xã hội cũng được xây dựng và triển khai đồng bộ, tạo ra một diện mạo mới, vị thế mới cho đất nước và Việt Nam trở thành điểm đến an toàn nhất đối với bạn bè trên thế giới.

Nhìn lại chặng đường hơn 25 năm đổi mới vừa qua, chính là nhờ Đảng ta dũng cảm nhìn thẳng vào sự thật, thấy rõ những hạn chế, yếu kém để tự sửa chữa, tự chỉnh đốn, nên Đảng giữ được vị trí, vai trò độc tôn lãnh đạo đất nước; hoàn thành được sứ mệnh lịch sử mà dân tộc đã tin tưởng giao phó, đất nước đạt được những thành tựu trong phát triển kinh tế, xây dựng đất nước được cả thế giới ca ngợi và thừa nhận.

Kiểm điểm, tự phê bình và phê bình là việc làm không dễ và rất dễ bị các thế lực phản động lợi dụng. Đây là vấn đề lớn đặt ra để mỗi cấp ủy, tổ chức đảng và từng cán bộ, đảng viên của Đảng suy ngẫm một cách thấu đáo cả về mặt lý luận và thực tiễn hiện nay. Vì vậy, trên hết và trước hết mỗi cấp ủy, tổ chức đảng và từng đảng viên cần nhận thức đầy đủ tính chất, yêu cầu đặt ra trong việc tiến hành kiểm điểm, tự phê bình và phê bình. Tự phê bình và phê bình phải dựa trên tinh thần đồng chí, anh em; phê bình phải dựa trên quan điểm phát triển, vì sự tiến bộ của mỗi người, mỗi tổ chức. Cần kiên quyết đấu tranh, gạt bỏ, xử lý nghiêm khắc các trường hợp lợi dụng phê bình để đấu đá, để hạ bệ nhau, hoặc để ca tụng vai trò của cá nhân. Những biểu hiện ấy không chỉ làm tổn hại đến phương thức lãnh đạo của Đảng, mà còn là mầm mống gây mất đoàn kết nội bộ, làm suy yếu Đảng.

Trong thực hiện Nghị quyết Trung ương 4 (khóa XI) lần này, Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư đã chỉ rõ cách thức, nội dung tiến hành kiểm điểm, tự phê bình và phê bình ở từng cấp ủy, từng tổ chức đảng, từng cán bộ, đảng viên, trong đó trọng tâm vào ba vấn đề cấp bách được xác định trong nghị quyết. Tuy nhiên, những vấn đề cấp bách đó, những nội dung cụ thể trong tiến hành kiểm điểm, tự phê bình và phê bình phải đặt trong mỗi quan hệ tổng thể tổ chức thực hiện nhiệm vụ chính trị của từng cơ quan, đơn vị và cương vị, chức trách của mỗi cá nhân được Đảng, Nhà nước và nhân dân giao cho. Nói một cách cụ thể hơn, trong thực hiện kiểm điểm, tự phê bình và phê bình phải nhất quán quan điểm: Kiểm điểm, tự phê bình và phê bình về kết quả thực hiện nhiệm vụ, không phải là “chĩa mũi nhọn” vào từng cá nhân, nhất là người đứng đầu. Phải xuất phát từ quan điểm như vậy thì việc tiến hành kiểm điểm, tự phê bình và phê bình trong thực hiện Nghị quyết Trung ương 4 (khóa XI) mới đem lại hiệu quả thực sự. Trên thực tế hiện nay, tuy mới đang là giai đoạn quán triệt, học tập và triển khai các chủ trương, giải pháp lớn của Trung ương và các tổ chức đảng cấp trên; đồng thời với quá trình chuẩn bị nội dung, kế hoạch thực hiện ở cấp mình, nhưng cũng đã có ý kiến thể hiện sự hoài nghi, hoặc lúng túng trong xác định nội dung, phương pháp tiến hành kiểm điểm, tự phê bình và phê bình.

Cùng với việc xác định đúng nội dung, phương thức tiến hành kiểm điểm, tự phê bình và phê bình của các cấp ủy, tổ chức đảng, một vấn đề nữa cũng đặc biệt quan trọng tạo nên sự thành công trong thực hiện Nghị quyết Trung ương 4 (khóa XI) về xây dựng Đảng lần này là thái độ tiếp thu ý kiến đóng góp của tổ chức đảng cấp dưới, của đội ngũ cán bộ lão thành, của quần chúng nhân dân. Đề cập đến vấn đề này, Chủ tịch Hồ Chí Minh dạy: “Cán bộ nào không dám công khai thừa nhận khuyết điểm của mình, e sợ lời phê bình của đồng sự và nhân dân, không có can đảm sửa chữa khuyết điểm thì những người đó không xứng đáng là cán bộ”. Vì vậy, điều quan trọng nhất để phát huy được sự đóng góp thẳng thắn, chân thành của quần chúng nhân dân đối với công tác xây dựng Đảng chính là ý kiến phản hồi, tiếp thu của cấp ủy, tổ chức đảng, người đứng đầu về những đóng góp chân thành, thẳng thắn ấy. Thực tiễn cho thấy, hằng năm theo quy định các cấp ủy, tổ chức đảng đều lấy ý kiến đóng góp của quần chúng nhân dân, nhưng hiệu quả đạt được chưa cao; đặc biệt là thiếu sự đóng góp chân thành, thẳng thắn chỉ rõ những hạn chế, khuyết điểm trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy, tổ chức đảng. Nguyên nhân thì có nhiều, nhưng vấn đề cốt lõi chính là sau nhiều lần đóng góp, nhưng những hạn chế, yếu kém ấy chậm được các cấp ủy, tổ chức đảng sửa chữa, hoặc không có ý kiến phản hồi, tiếp thu đối với người tham gia đóng góp nên hiệu lực, hiệu quả đạt được không cao. Bởi vậy, trong triển khai thực hiện nghị quyết về xây dựng Đảng lần này, từng cấp ủy, tổ chức đảng cần lãnh đạo, chỉ đạo chặt chẽ, nghiêm túc và có thái độ tiếp thu ý kiến đóng góp trên tinh thần chân thành, thẳng thắn và cầu thị.

Lịch sử hơn 82 năm xây dựng và phát triển của Đảng chỉ rõ: Tự phê bình và phê bình không những là công việc thường xuyên; là phương thức lãnh đạo của Đảng, mà còn mang ý nghĩa quyết định đến hiệu quả, chất lượng trong công tác lãnh đạo của Đảng, xây dựng Đảng ngày càng trong sạch, vững mạnh. Tự phê bình và phê bình không chỉ thể hiện dũng khí của người cộng sản, mà còn là kinh nghiệm quý, trở thành “phương thuốc” hữu hiệu để bồi bổ cơ thể của Đảng ngày càng trong sạch, vững mạnh. Vì vậy, trách nhiệm của từng cấp ủy, tổ chức đảng và mỗi đảng viên phải tự mình quán triệt, tự mình thực hiện và gương mẫu thực hiện việc kiểm điểm, tự phê bình và phê bình để trước hết là làm cho mình trong sạch, giúp đồng đội tiến bộ, tổ chức ngày càng vững mạnh, đoàn kết. Đó là giá trị nhân văn cao đẹp thực hiện kiểm điểm, tự phê bình và phê bình trong thực hiện Nghị quyết Trung ương 4 (khóa XI) về xây dựng Đảng lần này.

Lê Ngọc Long

Gõ tiếng việt: Off Telex