Phong trào hiến máu tình nguyện và một số kinh nghiệm bước đầu trong công tác vận động hiến máu tình nguyện tại Bệnh viện 103
QĐND - Thứ năm, 08/03/2012 | 9:19 GMT+7

TCYHQS - Những năm qua, cùng với sự phát triển nhiều mặt của đất nước, ngành Y tế Việt Nam đã có những bước tiến đáng tự hào với không ít chuyên ngành y học có trình độ và khả năng kỹ thuật ngang tầm khu vực và quốc tế. Thành công chung trong công tác bảo vệ, chăm sóc sức khỏe nhân dân và cứu chữa tính mạng người bệnh của ngành Y tế có sự góp sức không nhỏ của chuyên ngành truyền máu.

Máu được các đơn vị y tế tiếp nhận từ người hiến máu tình nguyện, người nhà bệnh nhân, máu tự thân của người bệnh và các nguồn khác, trong đó người hiến máu tình nguyện là nguồn cung cấp máu lớn nhất và có chất lượng cao.

Phong trào hiến máu tình nguyện được phát động ở nước ta từ năm 1994, được toàn xã hội quan tâm, đã và đang trở thành một phong trào mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc trong nhiều tổ chức, cơ quan, đoàn thể. Đặc biệt gần đây, khi chúng ta thực hiện chiến lược xây dựng hệ thống các trung tâm truyền máu để tập trung công tác thu gom máu, sàng lọc an toàn và sản xuất chế phẩm máu phục vụ điều trị, đưa chuyên ngành truyền máu Việt Nam phát triển theo trình độ của khu vực và thế giới.

1. Phong trào hiến máu tình nguyện trên toàn quốc và trong quân đội.

Công tác truyền máu và phong trào hiến máu tình nguyện có những những bước phát triển mạnh trong thời gian qua trước hết phải kể đến sự quan tâm của Đảng, Nhà nước thể hiện qua các chính sách mang tầm quốc gia và sự hưởng ứng mang đậm tính nhân ái cao đẹp của mỗi người dân với cộng đồng.

Học viên Học viện Kỹ thuật Quân sự tham gia hiến máu tình nguyện

Thủ tướng Chính phủ đã quyết định lấy ngày 7 tháng 4 hằng năm là Ngày toàn dân hiến máu tình nguyện; phê duyệt Chương trình an toàn truyền máu Quốc gia giai đoạn 2001-2010 và ký quyết định thành lập Ban chỉ đạo Quốc gia vận động hiến máu tình nguyện. Thực hiện tinh thần các quyết định trên, Bộ Y tế, Bộ Tài chính và các ban ngành liên quan đã ban hành các thông tư hướng dẫn thực hiện công tác tuyên truyền, vận động, tiếp nhận nguồn máu hiến từ các đối tượng nhân dân. Ban Chỉ đạo Quốc gia vận động hiến máu tình nguyện đã được thành lập với sự tham gia của lãnh đạo các bộ, ngành, địa phương. Hoạt động hiến máu tình nguyện đã phát triển mạnh mẽ thành phong trào sâu rộng trên phạm vi cả nước; hướng tới mục tiêu nguồn máu hiến từ người tình nguyện sẽ đáp ứng 100% nhu cầu máu phục vụ cấp cứu và điều trị vào năm 2015. Tất cả các tỉnh, thành phố trên cả nước và nhiều bộ, ngành đã thành lập Ban chỉ đạo, Ban vận động hiến máu tình nguyện để thúc đẩy phong trào đầy ý nghĩa nhân văn này. Đến nay, toàn quốc có 90 cơ sở tiếp nhận máu, trong đó có 8 cơ sở y tế tuyến trung ương, 6 bệnh viện thuộc lực lượng vũ trang, 71 bệnh viện tuyến tỉnh, khu vực và 5 bệnh viện tuyến quận, huyện.

Hoạt động hiến máu tình nguyện cũng nhận được sự quan tâm sâu sắc của lãnh đạo Đảng, Nhà nước. Năm 2005, Chủ tịch nước Trần Đức Lương đã kêu gọi toàn dân hưởng ứng phong trào hiến máu tình nguyện. Ngày 2-4-2007, Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết gửi thư kêu gọi đồng bào và chiến sĩ cả nước hưởng ứng phong trào hiến máu tình nguyện. Thư của Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết có đoạn viết: “Tôi nhiệt liệt biểu dương và ghi nhận nghĩa cử nhân ái của những người hiến máu tình nguyện đã thể hiện bằng trách nhiệm và tình cảm của mình. Vì sức khỏe của cộng đồng và sức khỏe của chính mình, tôi kêu gọi mỗi cá nhân, mỗi tập thể, đặc biệt là các nhà quản lý, hăng hái hưởng ứng phong trào hiến máu cứu người bệnh, coi đó là trách nhiệm và bổn phận thiêng liêng của mỗi chúng ta”.

Hưởng ứng phong trào hiến máu tình nguyện, nhiều tổ chức, cá nhân, nhiều tầng lớp xã hội đã tích cực tham gia vận động và tình nguyện hiến máu. Trong năm 2010 cả nước tiếp nhận 670.435 đơn vị máu (năm 2009 tiếp nhận 601.495 đơn vị), trong đó 84,1% từ người hiến máu tình nguyện (năm 2009 là 74,3%), 9,6% từ người hiến máu chuyên nghiệp (năm 2009 là 19%), 6,3% từ người nhà và từ nguồn máu tự thân (năm 2009 là 6,7%). Số máu tiếp nhận năm 2010 tăng 11,5% so với năm 2009, gấp gần 3 lần so với năm 2000 và gấp 5 lần so với năm 1994. Số người hiến máu tình nguyện năm 2010 tăng 26,1% so với năm 2009.

Đối với quân đội, công tác truyền máu đóng vai trò hết sức quan trọng đối với việc cấp cứu, điều trị thương binh, bệnh binh trong thời chiến, góp phần đáng kể vào việc giảm tỉ lệ thương vong. Hai cuộc đại chiến thế giới trong thế kỷ XX và các cuộc chiến tranh gần đây đã chứng minh rõ điều này. Chiến tranh hiện đại với vũ khí sát thương lớn, tình trạng tổn thương và mất máu của binh sĩ trên chiến trường rất đa dạng, vì vậy nhu cầu truyền máu rất cao. Trong thời bình, công tác truyền máu trong quân đội giữ vai trò lớn trong sẵn sàng ứng phó với các tình huống khẩn cấp như khủng bố, dịch bệnh, thảm họa, tai nạn giao thông, người bệnh ung thư... Khi đó, nhu cầu truyền máu đặt ra rất cấp thiết và cần phải nhanh chóng cung cấp một số lượng lớn máu, các chế phẩm máu cho cấp cứu, điều trị. Công tác hiến máu tình nguyện vì vậy càng có ý nghĩa đặc biệt trong quân đội. Thực tế ở nhiều nước trên thế giới, do đặc thù nhiệm vụ của quân đội nên chương trình truyền máu quân đội luôn đi đầu trong chương trình truyền máu quốc gia. Một mặt, hiến máu tình nguyện cung cấp lượng máu có chất lượng tốt, đáp ứng nhu cầu rất lớn về máu phục vụ cấp cứu, điều trị tại các bệnh viện quân đội; mặt khác, hiến máu tình nguyện trong quân đội bảo đảm tốt cho việc sẵn sàng đáp ứng với các tình huống khẩn cấp và sẵn sàng chiến đấu. Nhận rõ tầm quan trọng này, ngày 27-3-2009, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng ký ban hành Chỉ thị 39/CT-BQP quy định về tổ chức vận động hiến máu tình nguyện trong quân đội, trong đó nêu rõ: “Để góp phần thiết thực vào việc chăm sóc sức khỏe bộ đội và nhân dân, thể hiện quan điểm ủng hộ phong trào hiến máu tình nguyện toàn dân đang được triển khai thực hiện trong cả nước là rất cần thiết; Bộ trưởng Bộ Quốc phòng cho phép tổ chức phong trào hiến máu tình nguyện trong quân đội đối với cán bộ, nhân viên công tác tại các cơ quan, đơn vị thuộc khối hành chính sự nghiệp, các nhà máy, xí nghiệp quốc phòng, học viên thuộc các học viện, nhà trường quân đội; giao cho các bệnh viện quân đội chủ trì, phối hợp với các đơn vị, học viện, nhà trường thực hiện”. Căn cứ vào Chỉ thị 39/CT-BQP, ngày 3/6/2009 Cục Quân y ban hành Hướng dẫn số 1033/HD-QY về tổ chức vận động hiến máu tình nguyện trong quân đội, hướng tới mục tiêu 100% máu phục vụ điều trị trong quân đội từ hiến máu tình nguyện.

2. Tổ chức vận động hiến máu tình nguyện tại Bệnh viện 103 và một số kinh nghiệm bước đầu.

Chỉ thị 39/CT-BQP là cơ sở pháp lý tạo điều kiện thuận lợi để Bệnh viện 103 phối hợp với các đơn vị, học viện, nhà trường tổ chức các hoạt động tuyên truyền hiến máu tình nguyện. Ban vận động hiến máu tình nguyện bệnh viện đã phối hợp với một số cơ sở truyền máu trong và ngoài quân đội xây dựng phương pháp tổ chức tiến hành vận động hiến máu tình nguyện. Sau một số đợt vận động, đã kịp thời rút kinh nghiệm, chủ động xây dựng kế hoạch, biên soạn nhiều tài liệu tuyên truyền có nội dung phù hợp, dễ hiểu, dễ tiếp nhận. Được sự giúp đỡ của các cơ quan, đơn vị, học viện, nhà trường, sự nhiệt tình hưởng ứng của đông đảo đội ngũ cán bộ, học viên, đoàn viên thanh niên, công tác tuyên truyền, vận động hiến máu tình nguyện đã từng bước chuyển biến, đạt hiệu quả ngày càng cao.

Ly tâm tách các thành phần của máu tại labo truyền máu Bệnh viện 103

Bên cạnh đó, Ban vận động hiến máu tình nguyện của các đơn vị, học viện, nhà trường quân đội đã tích cực triển khai các hoạt động tuyên truyền, vận động bằng nhiều hình thức như: tuyên truyền trực tiếp thông qua các hoạt động của các tổ chức, phát thanh nội bộ, panô, khẩu hiệu, tờ rơi… để tuyên truyền sâu rộng đến mọi đối tượng. Hưởng ứng hoạt động có ý nghĩa nhân đạo sâu sắc này, với trách nhiệm và lòng nhiệt tình rất đáng trân trọng, các học viện, nhà trường đã nhiệt tình đăng ký hiến máu tình nguyện. Ngoài các đơn vị quân đội, Bệnh viện 103 còn nhận được sự ủng hộ quý báu của các học viện, nhà trường, đoàn thể ngoài quân đội, như: Trường Cao đẳng Y tế Hà Đông, Học viện Bưu chính viễn thông, thanh niên các huyện Chương Mỹ, Hoài Đức (thành phố Hà Nội)...

Trong các buổi hiến máu tình nguyện, Đoàn thanh niên Bệnh viện 103 và Học viện Quân y đã chủ động phối hợp với Đoàn thanh niên của các đơn vị hiến máu tổ chức giao lưu văn nghệ, khích lệ tinh thần tương thân tương ái vì cộng đồng, làm cho mọi người thấy rõ hơn ý nghĩa và trách nhiệm của toàn xã hội trong chăm lo sức khỏe cộng đồng. Ngoài việc tuyên truyền, bệnh viện đã phối hợp chặt chẽ với các học viện, nhà trường chú trọng công tác chăm sóc sức khỏe, thông báo kết quả xét nghiệm, hướng dẫn, tư vấn bảo vệ sức khỏe, bảo đảm các quyền lợi của người hiến máu tình nguyện theo đúng hướng dẫn của Bộ Tài chính và Bộ Y tế; cấp giấy chứng nhận hiến máu tình nguyện, gửi thư cảm ơn, biểu dương và đề nghị Bộ Quốc phòng tôn vinh, khen thưởng các tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc trong phong trào hiến máu tình nguyện; tổ chức các hoạt động lồng ghép và thường xuyên đổi mới nội dung, phương pháp tuyên truyền để tôn vinh người tham gia hiến máu tình nguyện... Các hoạt động này đã kịp thời khích lệ, động viên mọi người, khiến số người tham gia hiến máu tình nguyện ngày càng tăng; mọi người càng thấy rõ ý nghĩa sâu sắc của hoạt động hiến máu tình nguyện và tuyên truyền, vận động sâu rộng thêm để phong trào từng bước trở thành nét đẹp truyền thống của mỗi cơ quan, đơn vị, học viện, nhà trường. Từ tháng 3-2009 đến tháng 12-2010, đã có 20 học viện, nhà trường đăng ký với Bệnh viện 103 hiến máu tình nguyện, lượng máu thu được là 8688 đơn vị máu (chiếm 81,2% tổng lượng máu thu gom từ các nguồn).

Trước đây, Bệnh viện 103 thường không chủ động được nguồn máu sử dụng trong cấp cứu và điều trị, phải phụ thuộc vào nguồn máu của người hiến máu chuyên nghiệp và khả năng cung cấp của ngân hàng máu tại Viện Huyết học Truyền máu Trung ương. Đến nay, bệnh viện đã chủ động được phần lớn nguồn máu và bước đầu bảo đảm cung cấp máu cho 5 bệnh viện khác theo sự phân công của Cục Quân y. Nhờ chủ động tốt nguồn máu, hoạt động cấp cứu, điều trị các bệnh nhân nặng đã có nhiều thuận lợi, nhiều bệnh nhân nhờ đó đã vượt qua lưỡi hái tử thần. Bệnh viện 103 còn có khả năng lập ngân hàng máu sống, sẵn sàng phục vụ kịp thời cho hoạt động cấp cứu, điều trị khi cần thiết.

Từ thực tiễn công tác vận động hiến máu tình nguyện trong những năm qua, chúng tôi rút ra một số bài học kinh nghiệm:

- Trước hết, phải có sự nhận thức đúng đắn và sự ủng hộ nhiệt tình về hoạt động hiến máu tình nguyện của các tổ chức và mỗi cá nhân. Đặc biệt, sự quan tâm, chỉ đạo sâu sát của lãnh đạo, chỉ huy các đơn vị, các cấp chính quyền là yếu tố hết sức quan trọng để công tác vận động hiến máu tình nguyện đạt hiệu quả cao và hoạt động hiến máu tình nguyện trở thành phong trào sâu rộng, thành nét đẹp truyền thống của mỗi cơ quan, đơn vị, học viện, nhà trường.

- Trong hoạt động hiến máu tình nguyện, khâu vận động, tuyên truyền đóng vai trò rất quan trọng. Ban chỉ đạo vận động hiến máu tình nguyện các cấp và cơ quan chức năng cần phát huy tốt vai trò tham mưu, phối hợp hiệp đồng và tổ chức thực hiện chặt chẽ, thường xuyên đổi mới hình thức tuyên truyền sát với từng đối tượng, lồng ghép kết hợp trong các hoạt động, tạo ấn tượng mạnh mẽ sẽ thu hút được nhiều người tham gia. Thực tế trong 2 năm qua, công tác tuyên truyền ở những đơn vị nào được thực hiện tốt thì số cán bộ, nhân viên, học viên đơn vị ấy sẵn sàng tình nguyện đăng ký hiến máu sẽ cao hơn và tổ chức buổi hiến máu hiệu quả hơn.

- Tổ chức thu gom máu phải bảo đảm tính chuyên môn cao, an toàn tuyệt đối, tạo lòng tin với người tham gia hiến máu tình nguyện.

- Luôn quan tâm chu đáo đến công tác chăm sóc, tôn vinh người hiến máu tình nguyện, biểu dương khen thưởng kịp thời các tập thể và cá nhân có nhiều thành tích trong phong trào hiến máu tình nguyện.

Máu là một loại thuốc đặc biệt, góp phần quan trọng cứu sống tính mạng nhiều người bệnh. Hiến máu tình nguyện là một nghĩa cử cao đẹp. Tuy nhiên, công tác này vẫn còn là một hoạt động khá mới mẻ đối với một số cơ quan, đơn vị trong quân đội. Vẫn còn những cá nhân có tâm lý e ngại việc hiến máu sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe. 2 năm qua là những năm đầu triển khai thực hiện Chỉ thị 39/CT-BQP và Hướng dẫn 1033/HD-QY nên việc lập kế hoạch tổ chức hiến máu tình nguyện tại các cơ quan, đơn vị còn gặp một số trở ngại. Cơ sở vật chất và trang thiết bị thực hiện công tác thu gom, sàng lọc, vận chuyển, xử lý máu còn hạn chế, chưa đồng bộ. Hiện tại, chưa có trung tâm truyền máu tương xứng với tầm quan trọng của công tác này trong quân đội và sự phát triển của chương trình quốc gia an toàn truyền máu. Theo chúng tôi, đây là những khó khăn cần được quan tâm tháo gỡ từng bước, đưa công tác hiến máu tình nguyện trong quân đội tiếp tục phát triển, đóng góp tích cực vào việc nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe bộ đội và nhân dân.

TS. Nguyễn Khánh Hội, ThS. Nguyễn Quang Chiến (Bệnh viện 103)

Gõ tiếng việt: Off Telex