Chiến dịch Đắc Tô 1 năm 1967
Chủ động dụ địch vào khu quyết chiến để tiêu diệt
QĐND - Thứ bảy, 16/06/2012 | 21:21 GMT+7

QĐND - Tháng 11-1967, thực hiện chỉ đạo của Bộ Chính trị và Quân ủy Trung ương, Bộ tư lệnh Mặt trận Tây Nguyên quyết định sử dụng bộ đội chủ lực mở chiến dịch tiến công Đắc Tô 1. Chiến dịch nhằm tiêu diệt một bộ phận quan trọng sinh lực quân Mỹ, bức địch phải điều lực lượng cơ động lên Tây Nguyên, tạo thế, tạo lực và tạo thời cơ cùng quân dân toàn Miền tiến lên mở cuộc tiến công và nổi dậy quy mô lớn.

Với tư tưởng chỉ đạo các lực lượng vũ trang địa phương đẩy mạnh hoạt động ở vùng sâu phía nam Gia Lai và bắc Đắc Lắc, để nghi binh thu hút sự chú ý của địch, tạo điều kiện cho các đơn vị tham gia chiến dịch hành quân chiếm lĩnh các dãy điểm cao bao quanh thung lũng Đắc Tô, Tân Cảnh xây dựng trận địa, thế trận. Ngày 3-11-1967, ta bắt đầu cho Tiểu đoàn bộ binh 6, trận địa sơn pháo 75 tập kích nhỏ lẻ, bắn phá sân bay Đắc Tô khêu ngòi kéo địch ra theo kế hoạch. Bị đánh “dằn mặt” ngay gần hang ổ một căn cứ quan trọng, Bộ chỉ huy quân Mỹ ở Sài Gòn lập tức cho Sư đoàn 4 Mỹ bỏ dở cuộc hành quân Mắc Ác-tơ (Mc Arthur) ở nam Tây Nguyên, không vận cấp tốc lên Đắc Tô để truy tìm tiêu diệt quân chủ lực ta.

Bộ chỉ huy chiến dịch Đắc Tô 1, Mặt trận Tây Nguyên năm 1967. Ảnh tư liệu.

Từ ngày 4-11 đến ngày 10-11-1967, một số phân đội của hai Trung đoàn 66 và 320 của Sư đoàn bộ binh 1, cùng 2 phân đội của Tiểu đoàn 6 độc lập trong một thế trận chuẩn bị sẵn ở Ngọc Tăng, Ngọc Bờ Biêng (chốt chiến dịch) và khu vực Ngọc Dơ Lang (trung tâm chiến dịch) đã chủ động đánh địch đổ bộ đường không, giữ vững trận địa, tạo điều kiện cho các tiểu đoàn cơ động tập trung công kích địch. Trong tác chiến, bộ đội ta đã vận dụng linh hoạt các hình thức chốt giữ trận địa, vận động tiến công, tập kích, phục kích vào đội hình địch để tiêu hao, tiêu diệt làm giảm sút ý chí và sức chiến đấu của chúng. Nổi bật là trận then chốt đánh thiệt hại nặng Tiểu đoàn 4 (Sư đoàn bộ binh 4 Mỹ) ở khu quyết chiến Ngọc Dơ Lang.

Trong đợt hai chiến dịch (từ ngày 14-11 đến ngày 22-11), mặc dù Bộ chỉ huy Mỹ vừa cho hàng nghìn lượt chiếc máy bay phản lực và B52, hàng chục trận địa pháo dã chiến dọc trục đường 14 đánh phá ồ ạt hủy diệt các khu vực xung quanh Đắc Tô, vừa điều thêm Lữ đoàn dù 173 (Sư đoàn kỵ binh không vận số 1 Mỹ) và Chiến đoàn dù 3 quân đội Sài Gòn lên Đắc Tô, Tân Cảnh rồi lần lượt đổ bộ xuống các điểm cao 823, 845, 882, 875 trên dãy Ngọc Kom Liệt, phối hợp với một số tiểu đoàn Sư đoàn bộ binh 4 Mỹ tiến công vào toàn bộ đội hình tác chiến của ta. Với ý chí chiến đấu “quyết giữ trận địa đến cùng”, từ những trận địa chốt chiến dịch (có hầm hào khá kiên cố), các tiểu đoàn của ba Trung đoàn 66, 320, 174 đều dũng cảm vượt qua mọi ác liệt của bom đạn địch, bám trụ kiên cường đánh bật hàng chục đợt tiến công của quân Mỹ, loại khỏi vòng chiến đấu hàng trăm tên. Đặc biệt, ta còn tổ chức tốt hai trận vận động tiến công cấp trung đoàn đánh thiệt hại nặng 2 tiểu đoàn của Lữ đoàn dù 173 tại điểm cao 875 - khu vực quyết chiến then chốt đợt 2 của chiến dịch. Bị tiến công liên tục trên tất cả các phía trong thời gian dài và bị thiệt hại nặng cả hai đợt, ngày 23-11-1967, quân Mỹ phải rút lui, từ bỏ cuộc hành quân “tìm diệt”.

Chiến dịch Đắc Tô 1 thắng lợi đánh dấu bước phát triển mới của nghệ thuật chiến dịch tiến công trực tiếp với quân chiến đấu Mỹ, trong đó nổi bật là nghệ thuật chọn đúng khu vực tác chiến chủ yếu, dùng mưu lừa địch, dụ địch vào tròng có hiệu quả, tạo được tình huống bất ngờ và thời cơ để diệt địch theo đúng ý định. Điều đó chứng tỏ, các cấp chỉ huy chiến lược, chiến dịch của ta đã nắm chắc được quy luật tác chiến của quân Mỹ (cơ bản dựa vào thế mạnh của binh khí kỹ thuật và phương tiện chiến tranh hiện đại vượt trội, khi phát hiện được đối phương là tìm diệt ngay) nên đã dựa vào địa hình núi rừng hiểm trở lập các điểm chốt mạnh, chủ động khêu ngòi bằng các đòn chiến thuật, buộc địch ra giải tỏa ở các điểm chốt và khu quyết chiến chiến dịch mà ta đã bố trí từ trước. Trong một thế trận tiến công được tổ chức chặt chẽ, hoàn chỉnh và với ý chí quyết chiến, quyết thắng cao như vậy, thì dù quân Mỹ có số lượng đông, hỏa lực mạnh vẫn bị phân tán, thụ động đối phó cả mặt trước, mặt sau và hai bên sườn. Thực tế diễn biến chiến dịch đã chứng minh, địch càng tập trung vào sâu, càng nuôi tham vọng lớn, thì càng bị giam chân và bị bao vây chặt. Khi ta sử dụng lực lượng dự bị mạnh (Trung đoàn 174) vận động tiến công kết hợp với lực lượng chốt tại chỗ phản kích tốt, quân Mỹ không thoát khỏi những thiệt hại nặng trong những trận then chốt của chiến dịch. Đồng thời, thắng lợi của các chiến dịch tiến công quân Mỹ ở Bắc Tây Nguyên và miền Đông Nam Bộ Thu - Đông 1967 có tác động lớn tới ý chí, quyết tâm của quân và dân ta trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968. 

Đại tá Trần Tiến Hoạt

Gõ tiếng việt: Off Telex