Chào mừng Ngày Nhà giáo Việt Nam 20-11
Những người thầy suốt đời của tôi
QĐND - Thứ năm, 19/11/2009 | 21:32 GMT+7

Người ta sinh ra trên đời, ai cũng có tổ tiên, ông bà, cha mẹ, ai cũng có thầy giáo, cô giáo của mình, chỉ trừ một số người vì hoàn cảnh này hay hoàn cảnh khác không đi học ở trường thì ngay ở nhà cũng có nhiều bậc thầy dạy cho mình.

Người xưa có câu: Nhất tự vi sư, bán tự vi sư, nghĩa là chỉ học được thầy giáo của mình dù là một chữ, thậm chí nửa chữ cũng là ông thầy của mình rồi, hay câu: Không thầy đố mày làm nên.

Quả đúng như vậy, từ cổ chí kim, từ đông chí tây có ai làm nên mà không nhờ sự dạy bảo của bậc thầy mình. Ví như thầy giáo Trương Văn Hiến với Hoàng đế Quang Trung; thầy Tú Giai, thầy Cống Hữu với nhà trí giả Nguyễn Trường Tộ;  thầy Nguyễn Thức Tự với  nhà yêu nước Phan Bội Châu, cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc thân sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh v.v.. Đạo đức tư cách của người thầy như thế nào thì người trò như thế ấy. Đặc biệt là người thầy đầu tiên và người thầy từ lớp 1 cho đến hết cấp 2 (trung học cơ sở).

Chúc mừng Thầy hiệu trưởng Trường Đại học Hải Phòng nhân Ngày Nhà giáo Việt Nam. Ảnh: Minh Châu

Tôi may mắn được nhiều người thầy suốt đời, hai người thầy đầu tiên và cũng là thầy suốt đời là thầy học Bính (bác của tôi) và thầy học Dưỡng (cụ thân sinh của tôi) cả hai thầy dạy tôi chữ nho và chữ quốc ngữ vào những năm tôi còn thơ ấu tại gia đình. Nay cả hai cụ đều đã quy tiên, nhưng mỗi khi viết một bài báo, viết một tờ trình, viết một cuốn sách hay bất cứ làm một việc gì tôi đều nhớ lời dạy của hai cụ tóm gọn trong 4 chữ: Nam bang văn hiến và áp dụng vào công việc đang làm. Vì vậy mà bất cứ tờ trình nào, cuốn sách nào tôi cũng đề cập đến ích nước, lợi dân, công bằng, bình đẳng, bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc…

Đến cấp II tôi được đi học ở trường, được học với thầy Bàng, thầy Quảng, thầy Hòa, thầy Nhân, thầy Phú, thầy Nhật, thầy Hoan, thầy Quỳnh, thầy Đệ, thầy Hiền, thầy Mộc, thầy Hồ, thầy Phiên, thầy Cương… mỗi thầy dạy một hoặc hai, ba môn tự nhiên hay xã hội nhưng thầy nào cũng dạy cho học sinh của mình biết yêu nước, thương dân, tư duy độc lập, sáng tạo. Các thầy thường căn dặn: Trong lao động, sáng tạo phải gắn liền với lợi ích của quốc gia, dân tộc…

Lên cấp III tôi có thêm: Thầy Triều, thầy Bính, thầy Đại, thầy Chân, thầy Đàn, thầy Dự, thầy Giao, thầy Toản, thầy Khang, thầy Lương, thầy Đệ, thầy Nhân, thầy Đính, thầy Thịnh, thầy Luyện, thầy Sâm, thầy Viện, thầy Tộ, thầy Di, thầy Hiền, cô Khang, thầy Hữu… Các môn học ở đây mức cao hơn về kiến thức, tuy nội dung các môn học có khác nhau nhưng thầy cô vẫn gợi ý cho học sinh lòng yêu nước, yêu lao động, độc lập suy nghĩ và sáng tạo…

Lên bậc đại học tôi có thêm thầy Truyến, thầy Nhường, thầy Thắng, thầy Mão, thầy Siêu, thầy Bội, thầy Liên, thầy Lực, thầy Yêm, thầy Trân, thầy Vũ, cô Trang, cô Nga… Lúc này tôi tiếp thu ở các thầy cô không những về tư cách đạo đức, tác phong mà còn học thêm được cách làm khoa học, cách quan sát thực tế và ứng dụng khoa học vào thực tiễn cuộc sống.

Rồi đến thời kỳ học trên đại học phần lớn tôi được học lại các thầy giáo đã dạy hồi đại học như thầy Mai Siêu, thầy Cao Cự Bội, thầy Lương Trọng Yêm và những thầy mới như: GS-TS Tào Hữu Phùng, GS-TS Võ Đình Hảo, PGS Phan Quang Tuệ, TS Đào Công Thi, TS Lê Đình Hợp, GS-TS Nguyễn Văn Nam, GS-TS Ngô Đức Cát, TS Châu Đình Phương, TS Đặng Quốc Tuyến, GS-TS Đinh Kim Hải, TS Trần Thị Hà, PGS-TS Vương Trọng Nghĩa… đều là những bậc thầy uyên thâm về khoa học đã trau dồi cho tôi những kiến thức khoa học, nhất là kiến thức tài chính-ngân hàng.

Trong cuộc đời làm học trò tôi rất may mắn gặp được nhiều người thầy suốt đời. Người thầy suốt đời ở đây không có nghĩa là suốt đời mở sách trước mắt thầy ngồi học, mà là suốt đời luôn luôn nhớ đến lời dạy bảo của thầy, thực hiện lời dạy của thầy, hình dung khuôn mặt, lời nói, nụ cười và hình dáng của thầy. Đặc biệt là những khi vui, lúc buồn, khi bế tắc, lúc thăng hoa đều thấy rõ hình dáng của các thầy cô, kể cả các thầy cô đang sống hay đã quy tiên vẫn như đang đứng trước mặt mình để động viên, khuyên bảo và khích lệ. Trong số hơn 70 thầy cô giáo mà tôi hân hạnh được làm học trò suốt đời đặc biệt có 10 người thầy(1) thì bất cứ làm việc gì tôi cũng đến xin ý kiến trước hoặc làm xong rồi đem kết quả đến báo công với thầy. Cụ thể là từ năm 1960 đến nay tôi có 145 tờ trình lên các cấp Đảng, Nhà nước về các vấn đề kinh tế-xã hội, văn hóa, giáo dục… và 14 cuốn sách (4 cuốn viết riêng, 10 cuốn viết chung). Có 3 thầy đã viết lời giới thiệu cho 3 cuốn sách của tôi là:  thầy Ngô Văn Phú viết lời giới thiệu cho sách Hưu nông dân; thầy Phan Đăng Nhật viết lời giới thiệu cho cuốn Những bản tờ trình;  thầy Cao Cự Bội viết lời giới thiệu cuốn Mười giải pháp thức dậy tiềm năng Nghệ An.

Hằng năm cứ đến dịp Ngày Nhà giáo Việt Nam 20-11,  chúng tôi thường rủ nhau đi dâng hương và thăm gia đình những thầy đã quy tiên; thăm một số thầy giáo ở thành phố Vinh. Những thầy cô ở xa thì những lúc nghỉ lễ, nghỉ Tết hay đi công tác nơi gần nhà thầy, cô mới ghé thăm sức khoẻ của thầy cô được.  Mong sao các thầy cô luôn khoẻ mạnh, sống lâu để cho những học trò cũ chúng tôi được đến thăm sức khoẻ và xin những lời chỉ bảo quý báu.

TS HỒ BÁ QUỲNH

Gõ tiếng việt: Off Telex