Dân chủ, yếu tố quan trọng tạo sự đồng thuận
QĐND - Thứ sáu, 14/01/2011 | 23:0 GMT+7

QĐND - Dân chủ xã hội chủ nghĩa (XHCN) là bản chất của chế độ ta. Nó vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự phát triển đất nước. Dân chủ càng được mở rộng, càng tạo được sự đồng thuận cao trong mọi tầng lớp nhân dân. Đồng thuận của nhân dân cũng chính là sức mạnh tổng hợp để chúng ta vượt qua những khó khăn, thử thách đưa đất nước phát triển. Làm thế nào để phát huy dân chủ là vấn đề được nhiều đại biểu dự Đại hội lần thứ XI của Đảng quan tâm.

Đoàn đại biểu Đảng bộ Quân đội tại Đại hội XI. Ảnh: TTXVN

 

Dân chủ, bản chất của chế độ XHCN

Đó là nhận định chung của nhiều đại biểu trong ngày làm việc thứ ba của Đại hội XI mà chúng tôi có dịp

Đồng chí Đặng Công Luận, Giám đốc Sở Nội vụ Thành phố Hồ Chí Minh:

Thực hiện chính quyền đô thị để phát huy dân chủ

Tình trạng bộ máy quản lý cồng kềnh, một bộ phận cán bộ nhũng nhiễu, gây phiền toái cho dân chính là những trở ngại của việc phát huy dân chủ ở cơ sở. Để thúc đẩy và thực hiện có hiệu quả nền dân chủ XHCN trong giai đoạn hiện nay, chúng ta cần tập trung đẩy mạnh cải cách hành chính, đổi mới cơ cấu tổ chức trong hệ thống chính quyền theo hướng tinh gọn, minh bạch, giảm tối đa tầng nấc trung gian. Mô hình chính quyền đô thị mà Thành phố Hồ Chí Minh đang từng bước triển khai xây dựng thí điểm, chính là nhằm thực hiện mục tiêu đó. Hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước càng được nâng cao thì Đảng càng gần gũi, gắn bó với dân hơn, hiểu dân hơn, vì thế vai trò dân chủ càng được khẳng định. Vấn đề là phải xác định lộ trình, giải pháp phù hợp. Hy vọng tại Đại hội lần này, Đảng ta sẽ bàn sâu về chủ trương, phương hướng cải cách cơ cấu tổ chức quản lý Nhà nước để mô hình chính quyền đô thị sớm vận hành, mang lại hiệu quả thiết thực.

Lữ Ngàn (ghi)

gặp gỡ, trò chuyện và tham luận tại hội trường sáng 14-1. Trong tham luận của mình tại hội trường, GS,TS Lê Hữu Nghĩa, Giám đốc Học viện Hành chính-Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh đã dành thời gian phân tích khá sâu sắc về vai trò, giá trị của việc phát huy dân chủ trong tiến trình xây dựng CNXH mà toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta đang nỗ lực phấn đấu và cho rằng: Trong nhiệm kỳ tới, Đảng cần tập trung xây dựng và hoàn thiện nền dân chủ XHCN; bảo đảm tất cả mọi quyền lực Nhà nước thuộc về nhân dân; mọi đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật Nhà nước đều vì lợi ích của nhân dân; cán bộ, công chức phải hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao, tôn trọng nhân dân, tận tụy với nhân dân. Theo GS, TS Lê Hữu Nghĩa, dân chủ giống như chiếc chìa khóa vạn năng. Lúc đất nước khó khăn chúng ta đã phát huy dân chủ để tạo sức mạnh và sự đồng thuận của toàn xã hội; nhưng những thời điểm thuận lợi, dân chủ càng cần được phát huy. Bởi vậy, cần có cơ chế cụ thể để người dân thực hiện trên thực tế quyền làm chủ trực tiếp và quyền làm chủ thông qua các cơ quan đại diện của mình. Tuy nhiên, “phát huy dân chủ phải đi liền với tăng cường pháp chế, đề cao trách nhiệm công dân, giữ vững kỷ luật, kỷ cương xã hội; phê phán và nghiêm trị những hành vi vi phạm quyền làm chủ của nhân dân, những hành vi lợi dụng dân chủ làm tổn hại đến lợi ích quốc gia, dân tộc, gây mất an ninh, trật tự an toàn xã hội” - GS, TS Lê Hữu Nghĩa khẳng định.

Đồng tình với những phân tích nêu trên của GS, TS Lê Hữu Nghĩa, Thiếu tướng Nguyễn Văn Côn, Tư

lệnh Binh chủng Pháo binh lại phân tích giá trị, vai trò của dân chủ XHCN từ những vấn đề đặt ra trong cuộc sống. Nhiều vấn đề bức xúc, kéo dài trong đời sống của nhân dân, nhờ dân chủ và thông qua dân chủ, đã được giải quyết triệt để, không chỉ bảo đảm được quyền lợi của người dân, mà còn góp phần quan trọng củng cố lòng tin của nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng. Thiếu tướng Nguyễn Văn Côn cho rằng: Trong tình hình có nhiều diễn biến phức tạp như hiện nay, Đảng cần lãnh đạo xã hội, lãnh đạo đất nước, lãnh đạo hệ thống chính trị phát huy hơn nữa tính dân chủ trong mọi lĩnh vực của đời sống. “Đó vừa là nguồn lực vô tận của cách mạng, vừa thể hiện rõ bản chất tốt đẹp của chế độ xã hội XHCN mà Đảng và nhân dân ta đã không tiếc máu xương của mình tạo dựng nên”- Thiếu tướng Nguyễn Văn Côn, nói.

Dân chủ phải gắn với kỷ cương

Trao đổi với chúng tôi bên hành lang Đại hội, đồng chí Trần Văn Truyền, Tổng thanh tra Chính phủ khẳng định: Phát huy dân chủ phải đi đôi với đề cao trách nhiệm cá nhân, kỷ luật, kỷ cương xã hội; phê phán và nghiêm trị những hành động vi phạm quyền làm chủ của nhân dân, những hành vi lợi dụng dân chủ để gây rối; chống tập trung quan liêu và dân chủ hình thức.

Đường phố Thủ đô xanh, sạch, đẹp. Ảnh Minh Trường

 

Trong điều kiện Đảng ta là đảng duy nhất cầm quyền, để phát huy dân chủ gắn liền với tăng cường kỷ cương, kỷ luật, đồng chí Trần Văn Truyền cho rằng, cần đẩy mạnh việc xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân. Phương thức lãnh đạo xã hội của Đảng chủ yếu nên dựa vào Nhà nước và thông qua Nhà nước.

Nhìn lại thành tựu của việc phát huy dân chủ gắn với hoàn thiện hệ thống pháp luật, đồng chí Võ Hồng Phúc, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư đánh giá: Trong giai đoạn 2001- 2010, đường lối đổi mới của Đảng đã được thể chế hóa thành pháp luật, tạo hành lang pháp lý cho việc phát huy dân chủ trong Đảng và trong toàn xã hội. 10 năm qua, chúng ta đã ưu tiên xây dựng hệ thống pháp luật và các cơ chế, chính sách. Từ năm 2001 đến tháng 7-2009, đã ban hành 13 luật, 337 nghị quyết, 46 pháp lệnh, 1.141 nghị định và hàng chục nghìn các văn bản quy phạm pháp luật khác. Chính phủ cũng đã chỉ đạo việc rà soát, hoàn thiện hệ thống các văn bản pháp luật theo từng ngành, lĩnh vực tạo cơ sở pháp lý cho việc thực thi dân chủ trong toàn xã hội. 

Kỷ cương trong Đảng bao giờ cũng là cơ sở để thực hiện kỷ cương xã hội. Đồng chí Trần Văn Truyền cho rằng, để thực sự nâng cao kỷ cương, kỷ luật trong Đảng, nhất định phải chú trọng việc xây dựng quy chế lãnh đạo, phân rõ nhiệm vụ cho mỗi cán bộ, đảng viên. Tránh hiện tượng trong hội nghị thì nhất trí nhưng khi ra ngoài lại nói khác, làm khác. Bên cạnh đó, phải đưa sinh hoạt Đảng ngày càng giàu sức chiến đấu, nhất là việc khích lệ tinh thần thảo luận sôi nổi, tranh luận thẳng thắn, bàn bạc thấu đáo, phê bình chân thành… Đặc biệt, cần quyết liệt thực hiện đảng viên nói và làm theo nghị quyết.

Về tăng cường kỷ cương xã hội, theo đồng chí Huỳnh Phong Tranh, Bí thư Tỉnh ủy Lâm Đồng, thì cùng với quá trình hoàn thiện và thực hiện hệ thống pháp luật, Đảng cần thực sự lắng nghe quần chúng nhân dân trong các góp ý, phản biện xã hội và giám sát công việc của Đảng, Nhà nước. Cần sớm quy định chế độ thông tin và trách nhiệm giải trình của cơ quan Nhà nước, người đứng đầu chính quyền các cấp trước nhân dân. Hoàn thiện và thực hiện tốt quy chế dân chủ ở cơ sở là vấn đề then chốt, quyết định đến việc xây dựng xã hội dân chủ như mục tiêu của Đảng và mong mỏi của nhân dân.

Ông Nguyễn Hoàng Long, nguyên Phó chủ tịch UBND Đà Nẵng:

Bảo đảm quyền lực thuộc về nhân dân

Trong các kỳ họp của Đảng, Quốc hội, Chính phủ, bầu không khí thẳng thắn, dân chủ tại nghị trường ở nước ta ngày càng được phát huy. Những vấn đề trọng yếu của đất nước mà người dân quan tâm đều được lãnh đạo Đảng, Nhà nước, các bộ, ngành Trung ương, địa phương tiếp thu, thể hiện chính kiến của mình trên cơ sở ý chí và nguyện vọng của nhân dân cả nước. Điều đó cho thấy chúng ta đang cố gắng để bảo đảm quyền lực Nhà nước thực sự thuộc về nhân dân... Tuy nhiên, ở một số địa phương vẫn còn tình trạng chưa thực sự đề cao dân chủ; vẫn còn bệnh quan liêu, xa rời quần chúng, nội bộ mất đoàn kết; nhiều công trình an sinh xã hội chưa vì lợi ích thiết thực của người lao động... Thực trạng ấy không những gây nên sự bất bình trong nhân dân mà còn tốn kém tiền bạc của Nhà nước.

Tiến Dũng (ghi)

Động lực để vượt khó

Nhiều đại biểu khi trò chuyện với chúng tôi bên lề Đại hội đều biểu thị sự đồng tình với nhận định: Phát huy tốt dân chủ chính là động lực để toàn Đảng, toàn dân, toàn quân vượt khó đưa đất nước phát triển nhanh, bền vững. Các đồng chí: Nguyễn Đức Kiên, Phó bí thư Tỉnh ủy Sóc Trăng; Lê Hữu Phúc, Bí thư Tỉnh ủy Quảng Trị; Trung tướng Mai Quang Phấn, Chính ủy Quân khu 4; Huỳnh Tuấn Kiệt, Chủ tịch Liên đoàn Lao động tỉnh Đồng Nai; Thiếu tướng Trần Trung Khương, Chính ủy Trường Sĩ quan Chính trị; Đại tá Nguyễn Duy Nguyên, Chỉ huy trưởng Bộ CHQS tỉnh Hải Dương đều cho rằng: Chính nhờ phát huy tốt dân chủ trong mọi lĩnh vực, nên những năm qua, Đảng đã lãnh đạo đất nước vượt qua nhiều khó khăn, thách thức. Đặc biệt, trong 10 năm thực hiện Chiến lược phát triển kinh tế-xã hội (2001-2010), đất nước ta đã đạt được những thành tựu to lớn và rất quan trọng. Nhiều mục tiêu chủ yếu của Chiến lược đã được thực hiện. Kinh tế tăng trưởng nhanh, đạt tốc độ bình quân 7,2%/năm. Cơ cấu kinh tế chuyển dịch tích cực. Thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN tiếp tục được hoàn thiện. Tổng sản phẩm trong nước (GDP) năm 2010 theo giá thực tế gấp 3, 4 lần so với năm 2000; thu ngân sách, kim ngạch xuất khẩu tăng gấp 5 lần so với năm 2000; GDP bình quân đầu người năm 2010 đạt 1.168USD. Các lĩnh vực văn hóa xã hội đạt thành tựu quan trọng trên nhiều mặt, chính trị-xã hội ổn định; quốc phòng-an ninh được tăng cường. Công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế được đẩy mạnh. “Đặc biệt, cũng chính nhờ phát huy tốt dân chủ, nên sau 20 năm thực hiện Cương lĩnh, nước ta đã giành được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử. Đất nước thực hiện thành công bước đầu công cuộc đổi mới, ra khỏi tình trạng kém phát triển. Độc lập chủ quyền, thống nhất toàn vẹn lãnh thổ và chế độ XHCN được giữ vững; vị thế và uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế được nâng cao. Những thành tựu đạt được đó có sự đóng góp lớn và hết sức quan trọng của nền dân chủ XHCN”- đồng chí Lê Hữu Phúc, Bí thư Tỉnh ủy Quảng Trị, khẳng định.

Một số đại biểu nữ tham dự Đại hội. Ảnh Minh Trường

 

Tuy nhiên, nhiều đại biểu cũng hết sức quan tâm đến tính thực chất của dân chủ, phát huy quyền làm chủ của nhân dân. Đâu đó, hằng ngày chúng ta vẫn nhận thấy những bất cập về tình trạng mất dân chủ trong đời sống xã hội. “Đó là những điều hết sức nguy hại, cần sớm được loại bỏ. Những biểu hiện của sự mất dân chủ, dù lớn hay nhỏ, dù xảy ra ở cấp nào cũng sẽ tạo cơ hội thuận lợi để các thế lực thù địch lợi dụng chống phá Đảng; chống phá con đường đi lên xây dựng CNXH. Đặc biệt, nó là “mảnh đất màu mỡ” để chủ nghĩa cá nhân, nạn tham nhũng, lãng phí, bè cánh, cục bộ, cửa quyền trong một bộ phận cán bộ, đảng viên tồn tại”- Thiếu tướng Trần Trung Khương nói.

KTS, TS Đào Ngọc Nghiêm, Phó chủ tịch Hội Quy hoạch Hà Nội:

Chú trọng xây dựng văn hóa công quyền

Để có nền dân chủ XHCN thực sự, ngoài những nội dung đã xác định trong văn kiện Đại hội XI, theo tôi cần chú trọng và chăm lo xây dựng văn hóa công quyền từ Trung ương đến địa phương. Mà muốn giữ nghiêm kỷ cương phép nước và thực thi văn hóa công quyền thì không thể không xác định rõ ràng, chặt chẽ, chính xác ở mỗi quyền lực được hưởng quyền lợi gì, được làm trong những phạm vi, giới hạn nào. Phải cụ thể hóa, chi tiết hóa cái quyền được sử dụng, thi hành; cái lợi được hưởng thụ và cái giới hạn phải trong khuôn khổ để chấp hành, tuân theo. Phải kiên quyết phòng chống, ngăn chặn cho được các tệ lạm quyền, đặc quyền đặc lợilộng quyền. Cán bộ, công chức được Nhà nước giao cho những quyền nhất định để thực thi nhiệm vụ và được Nhà nước cho hưởng những lợi ích tương xứng để hoàn thành nhiệm vụ đó. Do vậy, nhất thiết phải tuân thủ, chấp hành chính xác, nghiêm túc những quy tắc, quy định, chế tài trong quá trình thừa hành quyền được giao.

Nguyễn Văn Hải (ghi)

Có rất nhiều vấn đề cần được triển khai trong thực hiện dân chủ ở nhiệm kỳ tới mà các đại biểu quan tâm, nhưng theo đồng chí Lê Hữu Phúc thì cơ chế dân chủ càng được xây dựng hoàn thiện, quyền dân chủ của nhân dân càng được phát huy, thì sức mạnh của nhân dân càng được tăng cường; nâng cao niềm tin của nhân dân đối với Ðảng, Nhà nước. Phát huy mọi sáng kiến của nhân dân là một trong những cơ sở thực tiễn để tiếp tục hoàn thiện cơ chế dân chủ. Dân chủ tốt là yếu tố tạo sự đồng thuận trong toàn xã hội.

 

Thực tiễn đổi mới, tư duy lý luận của Đảng được thể hiện trong các văn kiện trình tại Đại hội XI thể hiện rõ sự vươn tới những quan điểm mới, mở ra một khả năng và triển vọng tốt đẹp để xây dựng xã hội ta thành một xã hội dân chủ, trong đó nhân dân là người chủ chân chính của Nhà nước và xã hội; là chủ thể quyền lực. Vấn đề đặt ra là cần phải thực hành dân chủ rộng rãi và nghiêm túc, trước hết là dân chủ trong Đảng. “Sự phát triển lành mạnh dân chủ trong Đảng chẳng những làm tăng sức mạnh của Đảng, mà còn nêu gương, thúc đẩy dân chủ trong xã hội. Thực hiện dân chủ rộng rãi sẽ là chiếc chìa khóa vạn năng giải quyết mọi khó khăn. Luận đề tư tưởng quan trọng đó của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tỏ rõ vai trò, mục tiêu và động lực của dân chủ đối với sự phát triển xã hội”- GS,TS Lê Hữu Nghĩa, khẳng định.

Ghi chép của Long Hải, Phương Sơn Thắng

Gõ tiếng việt: Off Telex