Nhân ngày thực thi Công ước Berne 26-10
Còn nhiều chương trình biểu diễn trốn tránh nghĩa vụ bản quyền
QĐND - Thứ ba, 25/10/2011 | 21:30 GMT+7

QĐND - Nhà tổ chức chương trình xin Sở Văn hóa-Thể thao và Du lịch sở tại cấp giấy phép biểu diễn có kèm theo danh sách tác phẩm, nhưng khi chương trình diễn ra chính thức thì thay đổi hoàn toàn tác phẩm. Hiện tượng lách luật để trốn tránh trả tiền tác quyền đang còn phổ biến.

“Quên” nghĩa vụ

Theo nhạc sĩ Phó Đức Phương - Giám đốc Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam (VCPMC), nhiều chương trình biểu diễn hiện nay đang cố tình “quên” nghĩa vụ của mình-là trả tiền tác quyền cho tác giả. Mặc dù giá vé bán rất cao, 500-600.000 đồng, thậm chí là có chương trình giá vé lên đến 2 triệu đồng/1 vé cũng trốn tránh thực hiện nghĩa vụ bản quyền.

Mới đây, ở chương trình ca nhạc “Giọt sương thu” mừng Ngày Phụ nữ Việt Nam (20-10) diễn ra hai tối 19 và 20-10 tại Cung Văn hóa hữu nghị Việt-Xô, với giá vé 600.000 đến 1, 6 triệu, đã được không ít những mỹ từ ca ngợi của báo giới, công chúng, rồi cả lời khẳng định của nhà sản xuất, rằng ê kíp thực hiện “Giọt sương thu” đã đưa tới cho công chúng một không gian âm nhạc sống động, đầy màu sắc và chỉ dành cho những khán giả sành điệu, có gu âm nhạc và mong muốn thưởng thức âm nhạc thực sự. Đúng phần nào, vì hội tụ trong “Giọt sương thu” là những giọng ca được đánh giá là hàng “sao” trong làng âm nhạc như: Mỹ Tâm, Quang Dũng, Thanh Lam, Mỹ Linh, Hồng Nhung… và những tác phẩm họ trình bày cũng gắn liền với các nhạc sĩ tên tuổi Trịnh Công Sơn, Phạm Duy, Phạm Linh… Sau hai đêm diễn, VCPMC đã nhận được đơn kiện của các tác giả về chuyện vi phạm bản quyền của chương trình “Giọt sương thu”. Kiến nghị của một số tác giả cho rằng, chương trình xin cấp phép của Sở VH-TT&DL Hà Nội cho biểu diễn 16 bài, nhưng thực tế lại trình diễn đến 20 bài. Nhà tổ chức “Giọt sương thu” cho biết đã tới VCPMC để thực hiện trách nhiệm, nhưng lại chỉ nộp tiền cho 3 ca khúc của nhạc sĩ Phạm Duy, còn ca khúc của Trịnh Công Sơn thì nhà tổ chức tự thỏa thuận với gia đình. Ngay khi có ý kiến này, gia đình cố nhạc sĩ Trịnh Công Sơn phúc đáp lại rằng gia đình không hề nhận được sự thỏa thuận nào từ phía nhà tổ chức “Giọt sương thu” và nhờ VCPMC hoàn toàn giải quyết. Và cho tới thời điểm này, nhà tổ chức vẫn chưa thực hiện nghĩa vụ trả tác quyền.

Ca sĩ Thái Thùy Linh quyết tâm kiện các trang web âm nhạc đến cùng khi vi phạm tác quyền album ca nhạc “Bộ đội” của cô. Ảnh: Internet

“Ngày càng nhiều nhà tổ chức, nhà sản xuất chương trình ca nhạc “quên” nghĩa vụ thực hiện trả tiền tác quyền, đặc biệt là ở những show diễn lớn”-nhạc sĩ Phó Đức Phương cho biết. Không chỉ nổi lên ở chương trình “Giọt sương thu”, mà ở rất nhiều chương trình nghệ thuật lớn vừa qua như “Qua cơn mê”, “Chế Linh 30 năm tái ngộ”… vi phạm tác quyền. Nhưng hầu hết chỉ được VCPMC phát hiện sau khi chương trình diễn ra. Tình trạng như vậy diễn ra thường xuyên bởi các nhà tổ chức đã cố tình lách luật. Xin cấp phép một đằng, biểu diễn một nẻo, hoặc kê khai ít tác phẩm để nộp tiền ít, nhưng thực tế lại diễn nhiều hơn so với quy định. 

Thanh tra ngành văn hóa thì cho rằng lực lượng của họ quá mỏng, quá thiếu để có thể kiểm soát được tất cả các chương trình biểu diễn trên địa bàn.

 Ca sĩ vào cuộc

Nhiều ngày nay làng nhạc Việt xôn xao với chuyện ca sĩ Thái Thùy Linh đi gõ cửa nhiều trang web nhạc để kiện. Lý do là album nhạc “Bộ đội” của ca sĩ Thái Thùy Linh vừa phát hành được vài ngày, bán chưa đầy 300 bản mà trên các trang web âm nhạc đã đăng tải tràn lan và cho phép người sử dụng nghe và đăng tải miễn phí mà không xin phép ca sĩ. Khi có ý kiến không được, Thái Thùy Linh đã ủy quyền cho VCPMC gửi công văn đến 8 trang web âm nhạc đòi tiền bản quyền lên tới gần 400 trăm triệu đồng. Thái Thùy Linh cho biết, album “Bộ đội” là tâm huyết, những sáng tạo của cô trong việc làm mới các tác phẩm nhạc đỏ ở album này đã nhận được nhiều hưởng ứng của người nghe nhạc, hơn nữa cô đã bỏ nhiều công sức, thời gian để thực hiện, đồng thời trả bản quyền cho tác giả với tổng chi phí 250 triệu đồng. Thái Thùy Linh cũng cho biết, sở dĩ cô lên tiếng và đi kiện vì quá bức xúc trước nạn vi phạm bản quyền của các trang web âm nhạc. Cô cũng hy vọng từ trường hợp đi tiên phong đòi quyền lợi của mình, để kêu gọi các nhạc sĩ khác lên tiếng, vì hiện nay các mạng âm nhạc đều tự cho mình cái quyền được hưởng những lợi ích từ sự sáng tạo, đầu tư tiền của của người khác.

Đại diện pháp luật của VCPMC cho biết, khi nhận công văn của VCPMC, các trang web âm nhạc đã có phản hồi, dừng vi phạm và đề nghị thương lượng bồi thường. Nhưng Thái Thùy Linh cho biết đến giờ vẫn chưa nhận được sự thương lượng rõ ràng từ phía các trang web, và nếu sau lần thứ 3 VCPMC gửi công văn mà không có phản hồi tích tực từ các trang web âm nhạc thì cô sẽ theo vụ kiện đến cùng, thậm chí là đưa ra tòa án để giải quyết theo pháp luật.

Nhạc sĩ Phó Đức Phương cho hay, thời gian qua không chỉ có Thái Thùy Linh mà nhiều tác giả và ca sĩ khác đã “gõ cửa” VCPMC nhờ can thiệp. Tuy nhiên, có hai khó khăn mà VCPMC phải đối mặt, đó là nhiều đơn vị ngang nhiên không chịu trả tiền hoặc cố tình trả mức thấp đến không thể đàm phán được; hoặc có những nhạc sĩ là hội viên của VCPMC đã ký ủy thác với VCPMC rồi, nhưng vẫn tiếp tục ký với các đơn vị khác, gây khó khăn, rắc rối trong việc thu hồi tiền tác quyền. VCPMC Việt Nam cũng kiến nghị các cơ quan chức năng nên nhất quán trong việc chỉ cấp phép biểu diễn, ra đĩa khi các đơn vị thực hiện đã đóng đầy đủ tiền bản quyền tác giả cho VCPMC. 

“Quên” hay lờ đi thực hiện nghĩa vụ của mình với bản quyền tác giả cũng có nghĩa là vi phạm pháp luật, thái độ ứng xử thiếu văn hóa với những tác phẩm, tác giả đồng hành với việc thiếu kích thích sáng tạo-một trong những quy định nhà nước coi trọng khi tham gia WTO. Vậy nên, những trung tâm bảo vệ quyền tác giả cần đẩy mạnh hơn nữa hoạt động của mình, kêu gọi các tác giả cùng đồng hành, lên tiếng phản đối và quyết liệt trong việc xử phạt vi phạm tác quyền. Có thế mới góp phần bảo toàn được những thành quả lao động cũng như sức sáng tạo của người làm nghệ thuật.

VƯƠNG HÀ

Gõ tiếng việt: Off Telex