Công tác quản lý, tổ chức Lễ hội chùa Hương 2012
Nhiều chuyển biến, nhưng chưa hết băn khoăn
QĐND - Thứ hai, 20/02/2012 | 20:44 GMT+7

QĐND - Những ngày cuối tháng Giêng âm lịch, chúng tôi trở lại Hương Sơn để chiêm ngưỡng, thưởng ngoạn danh thắng “Nam thiên đệ nhất động” và hòa vào dòng người bốn phương nườm nượp tham dự lễ hội chùa Hương, một lễ hội có thời gian dài nhất ở nước ta. Ghi nhận của chúng tôi về công tác quản lý, tổ chức lễ hội chùa Hương năm nay nhìn chung đã khá hơn những năm trước, tuy nhiên từng việc, từng chuyện cụ thể còn nhiều băn khoăn.

Tấp nập trong trật tự

Những ngày giữa xuân, đất trời, non nước Hương Sơn càng trở nên lung linh, huyền ảo bởi những hạt mưa bụi giăng giăng tạo thành những làn sương bồng bềnh, bảng lảng trong đại ngàn xanh thẳm. Suối Yến uốn mềm, nước trong suốt đáy cũng được phủ một "tấm khăn voan" mỏng của mưa và hơi "núi thở". Thuyền đò ra vào tấp nập, rộn ràng trên suối Yến, già trẻ gái trai ai nấy đều xao xuyến khi được sống trong không gian nước non hữu tình và cũng là một trong những miền đất Phật lâu đời, linh thiêng bậc nhất ở nước ta.

Đường bộ lên động vốn hẹp, hàng quán lại nhiều nên chen chúc, dễ mất an toàn

Bà Nguyễn Thị Minh, 54 tuổi, ở thôn Yến, xã Hương Sơn, một người bản địa có gần 40 năm gắn bó với công việc chèo đò chở khách trên suối Yến. Ngồi trên chiếc thuyền của bà, qua trò chuyện với bà Minh, chúng tôi được biết, trước đây việc đón chở khách đi trẩy hội chùa Hương mạnh ai nấy làm nên không tránh khỏi tình trạng tranh giành, chèo kéo gây phiền lòng, khó chịu cho du khách. Nhưng mấy năm trở lại đây, ý thức, nhận thức “làm du lịch” của những chủ đò chở khách trên suối Yến đã khác xưa. Bà Minh nói: “Trước khi vào mùa lễ hội, chúng tôi được phổ biến, quán triệt các quy định của chính quyền và ban tổ chức về những vấn đề cụ thể như: Ứng xử văn hóa với du khách; Tuyên truyền, vận động du khách không vứt rác thải xuống suối; Không xin xỏ, chèn ép giá cả khi chở khách; Không chở khách quá số ghế trên thuyền”...

Từ bến Đục đến bến Thiên Trù, trên quãng đường hơn 4km của dòng suối Yến, mỗi ngày có hàng ngàn lượt thuyền to nhỏ chở du khách ra vào nườm nượp, nhưng chúng tôi nhận thấy việc đi lại diễn ra thông suốt, trật tự, an toàn. Vệ sinh môi trường ở dòng suối này cũng khá bảo đảm. Thỉnh thoảng chúng tôi gặp một vài nhân viên của Ban quản lý di tích danh thắng Hương Sơn một tay chèo thuyền, một tay cầm vợt thu gom rác thải dạt sang hai bên dòng suối Yến.

Lên bến Thiên Trù, chúng tôi tiếp tục hành trình lên động Hương Tích, một trong những điểm đến hấp dẫn ở chùa Hương. Con đường leo núi hiểm trở xưa kia giờ đã được cải tạo, nâng cấp giúp cho việc đi lại của du khách thuận tiện hơn. Việc đưa vào sử dụng hệ thống cáp treo đã góp phần rút ngắn khoảng cách lên động Hương Tích, cho dù có thời điểm đông người, cầu lớn hơn cung nên không ít du khách phải chờ đợi rất lâu.

Chính quyền và LLVT cùng vào cuộc tích cực

Công tác quản lý Lễ hội chùa Hương năm nay được cấp ủy, chính quyền địa phương quan tâm hơn nên đã có nhiều chuyển biến tiến bộ. Trao đổi với phóng viên Báo Quân đội nhân dân, ông Nguyễn Văn Hậu, Phó chủ tịch UBND huyện Mỹ Đức (Hà Nội) kiêm Trưởng ban tổ chức Lễ hội chùa Hương năm 2012 cho biết: Chúng tôi xác định Lễ hội chùa Hương là nhiệm vụ trọng tâm quý I-2012 của Huyện ủy, UBND và các ban, ngành, đoàn thể trong huyện nên đã tập trung chỉ đạo, tổ chức và quản lý chặt chẽ mọi hoạt động diễn ra trong lễ hội. Trước Tết Nguyên đán, huyện đã tổ chức tập huấn, bồi dưỡng cho hơn 1000 lượt chủ đò, chủ hộ kinh doanh tại chùa Hương về các luật: Giao thông đường thủy, Vệ sinh an toàn thực phẩm, Di sản văn hóa, Du lịch... và phổ biến những quy định của địa phương về việc bảo đảm an toàn, văn minh trong hoạt động lễ hội. UBND huyện đã huy động gần 600 người thuộc LLVT và các ban, ngành, đoàn thể cùng các các đội, tổ kiểm tra liên ngành (môi trường, y tế, vệ sinh an toàn thực phẩm...) thường xuyên có mặt, tham gia bảo vệ, quản lý an ninh, trật tự, vệ sinh môi trường... trong suốt thời gian diễn ra lễ hội.

Trong số những lực lượng đó, chúng tôi thấy có nhiều cán bộ, nhân viên Ban CHQS huyện Mỹ Đức mang mặc quân phục, lễ tiết tác phong chính quy, hằng ngày xuất hiện ở những chốt, trạm trọng điểm để cùng lực lượng chức năng của địa phương vận động, tuyên truyền bà con nhân dân và du khách thập phương thực hiện tốt các quy định trong lễ hội, thể hiện nếp sống văn hóa nơi công cộng, nơi chùa chiền và giữ gìn vệ sinh môi trường.

Người đông cứng, chờ đợi hàng giờ đồng hồ ở ga cáp treo.

Đôi điều băn khoăn

Không như các lễ hội khác, đến với chùa Hương, người dân và du khách không chỉ mong bày tỏ, thể hiện nhu cầu tâm linh hướng thiện của mình đối với các đức Phật từ bi hỷ xả, mà còn muốn tận hưởng không gian trong lành, được “tắm mình” trong phong cảnh sơn thủy hữu tình, lãng mạn ở nơi đây. Con số gần 75 vạn lượt khách đến tham quan từ dịp Tết Nguyên đán đến nay cũng đủ thấy lượng người đến với lễ hội này lớn đến nhường nào. Nhất là vào những ngày cuối tuần, du khách khắp nơi đổ về chùa Hương rất đông. Đó là lý do chính khiến cho khu vực ga cáp treo và lối vào cổng động Hương Tích luôn trong tình trạng quá tải. Trong khi đó, đường vào cổng động Hương tích vốn nhỏ hẹp, nhưng người dân vẫn lấn chiếm lòng đường bày bán la liệt các loại hàng hóa càng gây thêm sự ùn ứ, tắc nghẽn cho dòng người đi lại. Mặt khác, số lượng nhà vệ sinh công cộng quá ít nên nhiều hộ kinh doanh “mở” đủ kiểu nhà vệ sinh tạm bợ, tuềnh toàng hai bên đường để kinh doanh nhằm “moi tiền” du khách, nhưng vô hình trung đã làm ô nhiễm môi trường và gây mất mỹ quan ở thắng cảnh Hương Sơn.

Thêm nữa, cảnh bày bán tràn lan các loại thuốc đông y và các loại rễ, củ, thân, cây, quả, lá chữa bệnh... liệu có ai kiểm soát, kiểm chứng chất lượng những loại thuốc được quảng cáo là chữa được “bách bệnh” đó cũng như trình độ, bằng cấp chuyên môn của những người bán hàng? Và băn khoăn nhất là đi Lễ hội chùa Hương bây giờ, ngoài việc đi đò suối Yến ngắm phong cảnh sơn thủy hay leo núi, vào động Hương Tích, du khách không được chứng kiến, tham gia các hoạt động văn hóa nghệ thuật truyền thống, nghi lễ, trò chơi dân gian đặc sắc nào. Chỉ khai thác “của trời cho” mà không nghiên cứu, xây dựng những sản phẩm du lịch đặc trưng, du lịch chùa Hương sẽ bao giờ để lại ấn tượng và “níu kéo” được du khách thập phương?

Cũng vì "mùa lễ hội-mùa làm ăn" của bà con nên con đường từ Thiên Trù lên động Hương Tích bây giờ về cơ bản là giăng kín hàng hóa, quán ăn hai bên. Kèm theo hàng quán là phông bạt, áo mưa che chắn tạm bợ, nhếch nhác. Một trong những thú vị của đi chùa Hương là leo núi, thưởng ngoạn không gian mơ mộng gần như không còn, vì con đường bộ được bịt kín bởi hàng quán, đi lên động cứ tưởng đang đi trong một cái hội chợ thập cẩm nào đó với đủ loại âm thanh băng đĩa, lời mời...

Đi cáp treo thì vừa đông đúc, vừa lướt qua phong cảnh, đi bộ thì không còn thú vị "núi thở mây sà", phải chăng đó là điều đáng lo ngại nhất về sức hấp dẫn của chùa Hương!

Bài và ảnh: Thiện Văn 

Gõ tiếng việt: Off Telex