Tòa soạn:
Số 7 Phan Đình Phùng, Hà Nội
Tel: (84 - 4)3747 1748 / 3747 1029
Fax: (84 - 4) 3747 4913
E-mail: dientubqd@gmail.com
Liên hệ Quảng cáo: (84 - 4)3747 3757
Văn học nghệ thuật
Đọc thơ của những người bạn lính
QĐND - Thứ Tư, 21/03/2012, 12:37 (GMT+7)

QĐND - Tôi đọc tập thơ “Bài thơ viết dở” của những người bạn lính E271 thời chống Mỹ như gặp lại hồn lính thuở nào. Tâm hồn những người lính còn sống và hồn những người lính đã hy sinh cứ hiện lên có hình có ảnh trước mắt tôi, rồi bỗng hồn ấy nhập hòa vào hồn tôi từ những tháng ngày chưa xa, gần gụi như hơi thở chính mình. Tôi là người lính cùng thế hệ với các anh, tôi cũng đã sống những tháng năm gian nan vất vả ấy. Những vần thơ của các anh đã làm sống dậy trong tôi những tình cảm cao đẹp nhất của người lính trận, những người lính vào sinh ra tử mà vẫn luôn nuôi lớn giấc mơ chiến thắng trở về.

Thơ của những người lính còn sống và thơ những người lính đã hy sinh. Thơ của cả những người thân một thời mong chờ người lính trở về... Tất cả được gìn giữ, được gom lại, được nâng niu, được đưa vào tập sách này. Tôi cảm động khi đọc những bài thơ của các liệt sĩ mà bạn bè lưu giữ được. Những bài thơ cách đây gần 40 năm, khi họ còn rất trẻ, nhưng tình đồng đội thật ấm nồng qua gian khổ: Nước phèn hố bom cùng uống một bi đông/ Lội nước đầm lầy áo quần khô lại ướt/ Muỗi đầm lầy đốt thấu da thấu thịt/ Nghe tiếng hát bạn mình vẫn thấy rất trong… (Đồng đội - Thơ của liệt sĩ Trung C21). Liệt sĩ Trần Kim Trọng để lại nhiều bài thơ gửi gắm nhiều tâm trạng người lính trẻ xa nhà nhập vào ngôi nhà lớn của lính. Anh cũng nhớ Mẹ như bao người lính trẻ, nhưng nỗi nhớ của anh thật cụ thể như nắm cơm của mẹ gói cho con ngày lên đường:

Phần vừng vào miệng phần theo gió

Nửa cơm nuôi kiến nửa nuôi ta

Hàn sĩ cuộc đời là thế đó

Gắng công chớ phụ mẹ cha già…

Liệt sĩ Nguyễn Khánh Thụy lại dỗ dành người yêu trước lúc lên đường với một niềm hy vọng lạc quan của người lính thuở bấy giờ: Thì ngày mai… ngày mai anh đón em về/ Đón em về làm cô dâu xóm mẹ/ Anh đón em về ngôi nhà lợp bằng tiếng hát/ Nơi ấy là phòng cưới chúng mình…

Nhưng các anh đã không về với Mẹ, với Em. Các anh vĩnh viễn ra đi nhập vào màu cờ chiến thắng, nhập vào màu trời thanh bình cho Tổ quốc, chỉ để lại những vần thơ dang dở mà mỗi con chữ vẫn phập phồng như trái tim các anh còn đập mãi đến hôm nay.

Đọc những vần thơ như thế, tôi có cảm giác trái tim của người về quá nặng làm “lệch người” mỗi khi nhớ tới đồng đội và những hy sinh che chở cho nhau suốt thời bom đạn. Họ đi tìm lại nhau. Người sống tìm người sống và người sống tìm người chết. Trong hành trình đi tìm ấy, Lê Lâm gọi là “Về với bạn”: Tao biết mày ở quanh đâu đây/ Dù không tìm ra mộ chí/ Chỉ thấy đất mênh mông dâng sắc lá cây rừng/ Không nhận ra nơi chúng mình cùng mắc võng/ Bậc đá nào hai đứa bẻ cơm nắm chung/ Cóng nước nào mày đun chưa kịp uống/ Lối rẽ nào tao đi mày ở… nửa đường… Còn Hoàng Liêm thì day dứt vì một lời hẹn của người bạn lính đến bạc cả mái đầu: Lời hẹn xưa của người lính chiến/ “Về nhà tao, nếu có ngày sau”/ Câu hát cũ và lời hẹn cũ Day dứt lòng ai bạc mái đầu... Hoàng Liêm viết nhiều về trường xưa với hoài niệm thật day dứt, nhưng day dứt hơn cả vẫn là khi viết về những người bạn lính. Anh nhớ rõ từng người của thời trai trẻ ấy. Tường ơi, Khải ơi, Minh ơi, Thành ơi, Long ơi, Thắng đen ơi, Khánh Thụy ơi, Hiếu ơi, anh Thiềng ơi… Những người bạn không bao giờ được gặp lại. Nên anh cứ thảng thốt gọi tên...

Rất nhiều bài thơ về Mẹ, về tình mẫu tử xuất hiện trong tập thơ của các anh. Chu Văn Mẫn với khá nhiều bài thơ về Mẹ. Anh viết về Sữa Mẹ; Lòng Mẹ và cuối cùng là Những vần thơ dâng Mẹ. Viết về Mẹ đẻ, và viết về Mẹ cưu mang dọc đường ra trận. Nguyễn Hoài Nam có nhiều bài thơ viết về Mẹ về Cha rất cảm động, nhưng bài thơ Ngọn đèn viết về người má Nam Bộ mang tính khái quát cao từ câu chuyện cụ thể một người má thắp đèn làm tín hiệu liên lạc để chuyển lương thực cho bộ đội ngay trong vùng địch. Những câu thơ kể chuyện thật giản dị mà da diết tình người: Má nhắn các con vô lấy gạo/ Kẻo mai Má vắng, đi Sài Gòn/ Đêm nay đúng hẹn con về Má/ Ngọn đèn sáng đỏ Má chờ con... Để rồi anh không bao giờ quên được tấm lòng rộng lớn bao dung của người Má miền Nam: Cứ thế đêm đêm với ngọn đèn/ Chỉ đường cho vạn trái tim con/ Lòng Má miền Nam như lửa nhỏ/ Mà mãi mai sau hẳn vẫn còn...

Ra khỏi cuộc chiến, những người lính trở về lại lao vào một “cuộc chiến” khác, đấy là những lo toan bộn bề giữa cuộc sống thời bình. Đọc thơ các anh viết về mảng cuộc sống này, thấy bao nhiêu vất vả gian truân mà người lính trở về phải gánh chịu. Có người trở thành quan chức/ Chưa kịp trổ tài đã về mất sức/ Chỉ vì thẳng thắn thật thà/ Thấy chuyện bất bằng quyết chẳng tha/… Có người phải đi làm thuê/ Nuôi hai con vào đại học/ Lần hồi khắp chợ cùng quê/ Lắm bận dở cười dở khóc… (Lê Cường-Bài thơ viết dở). Mỗi người một phận kiếp sau chiến tranh được các anh chia sẻ thật chân thành và cảm động. Hồ Xuân Hùng kiểm lại: Đứa khoác ba lô vào trường theo học/ Nuôi một ước mơ từ thời đánh giặc/ Nay có người giàu sang/ Kín cổng cao tường bạn bè không dễ đến/ Có người đủ lương sống qua ngày đoạn tháng/ Cũng có người thất nghiệp/ Có người đang ngày đêm vật lộn/ Đấu tranh cho lẽ phải công bằng/ Bảo vệ trường tồn những đồng đội đã hy sinh… Nhưng rồi có lúc các anh phải thốt lên: Ai cũng bảo cuộc đời có giá/ Giá cuộc đời ai hiểu hết đâu?

Có thể nói chùm thơ Hồ Xuân Hùng trong tập sách này ghi đậm dấu ấn về những ngẫm ngợi suy tư riêng chung của người lính sau chiến tranh. Đi nhiều nơi, anh có tầm nhìn rộng và cũng có nhiều trăn trở về nhân tình thế thái. Từ chiến khu “một thời để nhớ” đến Tây Bắc “lời thương chưa kịp ngỏ”, từ những nghĩa trang “có tên và không tên” nơi ngã ba Đông Dương đến “tiếng nấc cho ai vội quên” nơi ngã ba Đồng Lộc v.v.. đều rất nhiều ký thác tâm tư người lính trở về với thực tại thật nhiều tâm trạng: Dấn thân, bươn chải, vui sướng, hạnh phúc và cũng có lúc thật buồn: Có còn nhớ nữa mai sau/ Thị trường nay cứ làm giàu ganh đua/ May mà còn có ngày xưa/ Nhâm nhi với rượu trời mưa một mình…

Đọc những câu thơ trĩu nặng hôm nay, tôi lại nhớ những câu thơ “hiệp sĩ” Trường Sơn thuở ra trận của Trần Anh Phương:

Chim ơi hãy bay về phương Bắc

Hãy bay nhanh cho ta nhắn thêm rằng:

- Dù hôm nay ta phải sống nơi xa

Nhưng tim ta vẫn nhớ về quê Mẹ

Và đời ta dù có phải phong ba...

Tập thơ này là tập hợp những tấm lòng cao cả của các anh với đồng đội, quê hương xứ sở. Tôi không trích dẫn được hết các tác giả có mặt trong tập thơ, nhưng thơ các anh đều có chung tấm lòng ấy. Đó là các anh Trần Kim Trọng, Đặng Đình Phú, Nguyễn Tâm, Nguyễn Văn Tân, Bùi Khắc Ngân v.v.. Khép lại tập “Bài thơ viết dở”, tôi biết các anh còn tiếp tục viết trọn bài thơ bằng chính đoạn đời còn lại của mình trong tương lai hé rạng. Bởi các anh, những người lính, những người bạn lính mãi mãi bên nhau, đã đồng thanh với Lê Cường rằng: Xin coi đây là bài thơ viết dở/ Suốt đời tôi trả nợ chưa xong!

Nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo
Họ và tên:
Email:
Tiêu đề:
Mã xác nhận:

Nội dung
Gõ tiếng việt :    Off   Telex   VNI   VIQR
Các tin khác